กรมพัฒนาที่ดิน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เผยผลสำเร็จการดำเนินโครงการ “รณรงค์ไถกลบตอซัง สร้างดินยั่งยืน ฟื้นสิ่งแวดล้อม” ซึ่งเป็นหนึ่งในมาตรการสำคัญในการแก้ไขปัญหาหมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 จากภาคการเกษตร ควบคู่กับการฟื้นฟูทรัพยากรดินและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างเป็นรูปธรรม โดยผลการดำเนินงานสะท้อนการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกทั้งด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของเกษตรกร
ดร.สุมิตรา วัฒนา อธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน เปิดเผยว่า ผลจากการรณรงค์โครงการ “รณรงค์ไถกลบตอซัง สร้างดินยั่งยืน ฟื้นสิ่งแวดล้อม” พบว่า การเผาตอซังและเศษวัสดุทางการเกษตรลดลงถึงร้อยละ 75 ขณะที่จำนวนเกษตรกรที่ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมาใช้แนวทาง “ไม่เผา” มีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ถือเป็นการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่ต้นเหตุ (Source-based Solution) และเป็นการวางรากฐานสำคัญของการจัดการเกษตรอย่างยั่งยืนในระยะยาว ส่วนในด้านการจัดการดินและต้นทุนการผลิต พบว่า การรณรงค์ช่วยกระตุ้นให้มีการใช้ปุ๋ยอินทรีย์เพิ่มขึ้นร้อยละ 42 ส่งผลให้การพึ่งพาปุ๋ยเคมีลดลงอย่างมีนัยสำคัญ อีกทั้งช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุและคาร์บอนในดิน โดยการไถกลบตอซังสามารถเพิ่มปริมาณคาร์บอนในดินได้ถึงร้อยละ 18 และช่วยปรับปรุงโครงสร้างดินให้ร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี และเอื้อต่อการผลิตทางการเกษตรอย่างยั่งยืน
ขณะเดียวกัน ข้อมูลจุดความร้อน (Hotspot) ในช่วงปี 2566–2568 มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยลดลงจาก 10,106 จุดในปี 2566 เหลือ 5,543 จุดในปี 2568 สะท้อนผลลัพธ์เชิงพื้นที่ของมาตรการรณรงค์ไม่เผาและการจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรอย่างเป็นระบบ สำหรับผลสำเร็จเชิงปริมาณระดับประเทศในช่วงปี 2566–2568 โครงการสามารถดำเนินการครอบคลุมพื้นที่รวม 69,463 ไร่ จัดการเศษวัสดุทางการเกษตรได้ 49,728 ตัน และผลิตปุ๋ยอินทรีย์ได้กว่า 6,200 ตัน ช่วยคืนธาตุอาหารหลัก ได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม กลับคืนสู่ดินในปริมาณมาก ส่งผลให้ลดต้นทุนการผลิตของเกษตรกร และเสริมสร้างความมั่นคงทางอาหารของประเทศ
นอกจากนี้ การไถกลบตอซังและการงดเผายังช่วยลดมลพิษทางอากาศและก๊าซเรือนกระจกได้อย่างชัดเจน โดยสามารถลดการปลดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้กว่า 71,292 ตัน ลดฝุ่น PM10 ได้ 623 ตัน และ PM2.5 ได้ 573 ตัน ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายการลดฝุ่นละออง การลดก๊าซเรือนกระจก และการมุ่งสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) และ Net Zero ของประเทศ ดังนั้น การรณรงค์ไถกลบตอซังไม่ใช่เพียงมาตรการด้านสิ่งแวดล้อม แต่เป็น “กลไกเชิงนโยบายสำคัญ” ในการแก้ปัญหา PM2.5 ที่ต้นเหตุ ช่วยฟื้นฟูทรัพยากรดิน ลดต้นทุนการผลิต เพิ่มศักยภาพเกษตรกร และเป็นฐานรากของการพัฒนาเกษตรกรรมคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน