สทนช. ติดตามโครงการประตูระบายน้ำศรีสองรักฯ อ่างเก็บน้ำน้ำลายฯ เร่งแก้ปัญหาจัดหาที่ดิน-สร้างการมีส่วนร่วม หวังแก้ท่วม-แล้งยั่งยืน

“เลขาธิการ สทนช.” ลงพื้นที่ติดตามขับเคลื่อนโครงการประตูระบายน้ำศรีสองรักอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.เลย เร่งรัดการแก้ปัญหาจัดหาที่ดิน หลังขยายระยะเวลาการก่อสร้าง พร้อมเสริมสร้างการมีส่วนร่วมกับภาคประชาชน หวังเดินหน้าโครงการให้แล้วเสร็จตามแผน มุ่งเพิ่มแหล่งน้ำต้นทุน แก้ปัญหาอุทกภัยและภัยแล้งอย่างยั่งยืน

วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 นายชยันต์ เมืองสง เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) เป็นประธานการประชุมติดตามความก้าวหน้าการดำเนินงานโครงการประตูระบายน้ำศรีสองรักอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อติดตามสถานการณ์น้ำและเร่งรัดการขับเคลื่อนโครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดใหญ่ให้เกิดผลเป็นรูปธรรมโดยเร็ว ณ โครงการประตูระบายน้ำศรีสองรักฯ ตำบลเชียงคาน อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย

เลขาธิการ สทนช. เปิดเผยว่า รัฐบาลมอบหมายให้ สทนช. บูรณาการเร่งขับเคลื่อนโครงการประตูระบายน้ำศรีสองรักฯ ภายใต้กรอบวงเงินงบประมาณรวม 5,000 ล้านบาท เพื่อเป็นเครื่องมือหลักในการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำเลยตอนล่าง ซึ่งภาพรวมของโครงการมีความคืบหน้าไปแล้วร้อยละ 50.89 โดยอาคารประตูระบายน้ำศรีสองรัก (ช่องลัด) และประตูระบายน้ำในลำน้ำเดิม (แม่น้ำเลย) พร้อมประตูเรือสัญจรและทางผ่านปลา รวมทั้งสถานีสูบน้ำและระบบท่อส่งน้ำพร้อมอาคารประกอบ (PR) ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จ และเริ่มส่งน้ำช่วยเหลือพื้นที่เกษตรกรรมได้แล้วกว่า 15,000 ไร่ ตั้งแต่ปี 2568 ขณะที่งานก่อสร้างอื่น ๆ กำลังเร่งดำเนินการอย่างต่อเนื่องเพื่อให้แล้วเสร็จตามแผนงาน

อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมาการดำเนินงานประสบปัญหาด้านการจัดหาที่ดินและผลกระทบจากอุทกภัยในช่วงฤดูฝน จนนำไปสู่การเสนอขอขยายระยะเวลาดำเนินโครงการจากเดิม 10 ปี (พ.ศ. 2561–2570) เป็น 14 ปี (พ.ศ. 2561–2574) ภายใต้กรอบวงเงินเดิม 5,000 ล้านบาท สทนช. จึงได้กำชับให้กรมชลประทานและหน่วยงานในพื้นที่เร่งรัดกระบวนการชี้แจงทำความเข้าใจและสร้างการมีส่วนร่วมกับประชาชนผู้ได้รับผลกระทบอย่างใกล้ชิด เพื่อเร่งจ่ายค่าทดแทนที่ดินในส่วนที่คงเหลือให้แล้วเสร็จโดยเร็ว ควบคู่ไปกับการเตรียมจัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำและยกระดับเป็นองค์กรผู้ใช้น้ำตามพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 เพื่อให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการน้ำอย่างเข้มแข็ง

อนึ่ง แม่น้ำเลยอยู่ในลุ่มน้ำโขงตะวันออกเฉียงเหนือ เชื่อมโยงลุ่มน้ำสาขาที่สำคัญ ได้แก่ แม่น้ำเลยตอนล่างส่วนที่ 1 แม่น้ำเลยตอนล่างส่วนที่ 2 และห้วยน้ำปวน โดยมีพื้นที่ประมาณ 3,560 ตารางกิโลเมตร ที่ผ่านมามีปริมาณน้ำกว่าร้อยละ 92.45 ไหลหลากลงสู่แม่น้ำโขงโดยเปล่าประโยชน์ ส่งผลให้พื้นที่ประสบปัญหาภัยแล้งและอุทกภัยซ้ำซากเป็นประจำทุกปี ประกอบกับสถานการณ์ปัจจุบันประเทศไทยประสบปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ดังนั้น เมื่อโครงการประตูระบายน้ำศรีสองรักอันเนื่องมาจากพระราชดำริแล้วเสร็จสมบูรณ์ จะสามารถเพิ่มพื้นที่รับประโยชน์ได้ถึง 72,500 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่ 7 ตำบล 44 หมู่บ้าน ในอำเภอเชียงคาน ได้แก่ ตำบลเชียงคาน ตำบลนาซ่าว ตำบลปากตม ตำบลหาดทรายขาว ตำบลเขาแก้ว ตำบลจอมศรี และตำบลธาตุ ช่วยสร้างความมั่นคงด้านน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและการเกษตรให้แก่ประชาชนกว่า 9,287 ครัวเรือน รวมถึงช่วยบรรเทาปัญหาน้ำท่วมและสนับสนุนการท่องเที่ยววิถีชีวิตลุ่มน้ำโขงของจังหวัดเลยได้อย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ เลขาธิการ สทนช. ยังได้ติดตามความก้าวหน้าโครงการอ่างเก็บน้ำน้ำลายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ  ตั้งอยู่ที่ตำบลนาอาน อำเภอเมือง จังหวัดเลย ความจุ 27.99 ล้านลูกบาศก์เมตร มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดหาน้ำให้ประชาชนในลุ่มน้ำเลยทำการเพาะปลูกทั้งในฤดูฝนและฤดูแล้ง และมีน้ำใช้เพื่ออุปโภค-บริโภคได้ตลอดทั้งปี สถานภาพโครงการปัจจุบัน อยู่ระหว่างการจัดหาที่ดินเพื่อดำเนินการก่อสร้างคาดว่าจะเริ่มดำเนินการก่อสร้างในปี พ.ศ. 2571 – 2574 ต่อไป