คจ.สช. สรุปผลสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 19 ชูพลังการมีส่วนร่วม ขับเคลื่อน 3 มติสุขภาวะ พร้อมถอดบทเรียนยกระดับกระบวนการนโยบายสาธารณะ

คณะกรรมการจัดสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ (คจ.สช.) สรุปผลความสำเร็จของการจัดงาน “สมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 19” ประจำปี 2569 ชูจุดเด่นกระบวนการมีส่วนร่วมแบบประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม (Participatory Democracy) พร้อมประกาศมติสำคัญ 3 ประเด็นหลัก ตอบโจทย์ความท้าทายทางสังคมและสิ่งแวดล้อมยุคใหม่ โดยมีผู้แทนจากทุกภาคส่วนทั้งภาครัฐ วิชาการ ประชาสังคม และคนรุ่นใหม่เข้าร่วมระดมความคิดเห็นอย่างคับคั่ง

กระบวนการพัฒนาและขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะของสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 19 ได้ยึดมั่นในหลักการ “สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา” ซึ่งผสานพลังระหว่างองค์ความรู้ วิชาการ ร่วมกับการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงจากภาคประชาสังคมและประชาชนในทุกพื้นที่ ผ่านกระบวนการสรรหาประเด็นที่มีความสำคัญเร่งด่วนต่อสังคม จัดเวทีรับฟังความคิดเห็น การทบทวนวรรณกรรม และการกลั่นกรองเนื้อหาอย่างรอบด้าน เพื่อให้ร่างมติที่จะนำเสนอต่อที่ประชุมใหญ่มียุทธศาสตร์ที่ชัดเจน ปฏิบัติได้จริง และสะท้อนเสียงของคนในสังคมอย่างแท้จริง

แพทย์หญิงพรรณพิมล วิปุลากร ประธานการจัดสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 19 กล่าวว่า “สมัชชาสุขภาพแห่งชาติไม่ใช่เพียงแค่งานประชุมประจำปี แต่เป็นเครื่องมือและกระบวนการทางสังคม (Social Process) ที่เปิดพื้นที่ให้ทุกภาคส่วนในสังคมมาร่วมกันคิด ร่วมกันทำ และร่วมกันสร้างนโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาวะของคนไทย หัวใจสำคัญคือการเปลี่ยนผ่านจาก ‘ข้อเสนอเชิงนโยบาย’ สู่ ‘การปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม’ ในระดับพื้นที่ เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง” การจัดงานสมัชชาฯ ในปีนี้ จัดขึ้นภายใต้รูปแบบที่ผสมผสานระหว่างการประชุมในพื้นที่ (On-site) และการเชื่อมโยงเครือข่ายผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมจากทั่วประเทศสามารถแลกเปลี่ยนเรียนรู้ได้อย่างกว้างขวาง ภายในงานประกอบด้วยการอภิปรายทั่วไป การระดมความคิดเห็นในระเบียบวาระสำคัญ และพื้นที่นิทรรศการมีชีวิตที่แสดงถึงพลังการขับเคลื่อนงานสุขภาวะจากพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศ สะท้อนให้เห็นถึงความตื่นตัวของภาคส่วนต่างๆ ในการเข้ามามีส่วนร่วมกำหนดทิศทางอนาคตของประเทศไทย

นายแพทย์สุเทพ เพชรมาก เลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กล่าวถึง ความสำเร็จของการจัดงานในครั้งนี้ว่า สมัชชาสุขภาพฯ สะท้อนให้เห็นถึงพลังความร่วมมือของภาคส่วนต่างๆ ที่มาร่วมกันออกแบบทิศทางสังคมไทย ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็ว เราจำเป็นต้องอาศัยกระบวนการสมัชชาสุขภาพฯ ในการสร้างฉันทมติและดึงเอาพลังของทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ เอกชน และประชาชน มาจับมือร่วมกันแก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของคนไทยในทุกช่วงวัย ซึ่งมติสมัชชาฯ ครั้งนี้จะนำเสนอให้กับคณะกรรมการสุขภาพแห่งขาติเห็นชอบ และนำเสนอคณะรัฐมนตรีต่อไป

รศ.ธีรพัฒน์ อังศุชวาล ประธานอนุกรรมการสนับสนุนกระบวนการจัดสมัชชาฯ สำหรับการพิจารณาระเบียบวาระและรับรองมติ พร้อมแนวทางการขับเคลื่อนที่ประชุมได้พิจารณาและมีมติรับรองระเบียบวาระสำคัญ 3 ประเด็นหลัก ซึ่งสอดคล้องกับบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน โดยมีแนวทางการขับเคลื่อนที่ชัดเจน คือ

1. การสร้างสุขภาวะด้วยธรรมชาติ (Nature-based Solutions): เน้นการฟื้นฟูและใช้ประโยชน์จากธรรมชาติอย่างยั่งยืน เพื่อรับมือกับวิกฤตสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พร้อมทั้งส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติเพื่อเป็นฐานรากของสุขภาพที่ดี

2. การยกระดับนิเวศช่วงเปลี่ยนผ่านชีวิตของกลุ่มเริ่มต้นทำงาน (The Ecological Transition for Young Workers): มุ่งเน้นการดูแลสวัสดิการ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สภาพแวดล้อมในการทำงาน และการลดความเปราะบางของคนรุ่นใหม่ในช่วงวัยเริ่มต้นทำงาน ซึ่งเป็นกำลังหลักสำคัญของประเทศ

3. การเสริมพลังคนรุ่นใหม่ผ่านระบบสุขภาพทางจิตและการมีส่วนร่วม ให้ความสำคัญกับการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันทางจิตใจ การเข้าถึงบริการสุขภาพจิตที่เท่าเทียม ตลอดจนการเปิดพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่ได้แสดงออกและมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายสาธารณะที่เกี่ยวกับอนาคตของตนเอง

นายสมเกียรติ พิทักษ์กมลพร ผู้ช่วยเลขาธิการ คสช. และ ผอ.สำนักนโยบายสาธารณะภาคใต้ “มติทั้งสามประเด็นในครั้งนี้มีความแหลมคมและตอบโจทย์ปัญหาปากท้องรวมถึงสุขภาพจิตของคนรุ่นใหม่และกลุ่มวัยทำงานอย่างแท้จริง หัวใจสำคัญขั้นต่อไปคือการนำมติเหล่านี้ไปสู่กลไกการขับเคลื่อนในระดับพื้นที่ ภาคใต้และภูมิภาคอื่นๆ พร้อมที่จะนำกรอบนโยบายนี้ไปสานต่อยอด เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงที่สัมผัสได้จริงในระดับชุมชนและท้องถิ่น” และจากการประเมินผลการจัดงานและกระบวนการสมัชชาฯ ครั้งนี้ พบว่า ในภาพรวมบรรลุวัตถุประสงค์ตามเป้าหมายอย่างดียิ่ง โดยผู้เข้าร่วมประชุมมีความพึงพอใจต่อกระบวนการมีส่วนร่วม การเปิดโอกาสให้แสดงความคิดเห็นอย่างเสรี และคุณภาพของเนื้อหาระเบียบวาระที่มีความทันสมัย สอดคล้องกับปัญหาจริงของสังคม

อย่างไรก็ตาม ผลประเมินยังได้ให้ข้อเสนอแนะเชิงพัฒนาสำหรับการจัดงานในครั้งต่อๆ ไป ได้แก่ การเพิ่มช่องทางการสื่อสารและการมีส่วนร่วมของประชาชนฐานรากและคนรุ่นใหม่ให้เข้าถึงได้ง่ายยิ่งขึ้น รวมถึงการติดตามและประเมินผลการขับเคลื่อนมติ (Monitoring & Evaluation) ให้มีความต่อเนื่องและเป็นรูปธรรมชัดเจน เพื่อให้มั่นใจว่าทุกมติที่ได้รับการรับรองจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงนโยบายสาธารณะในระดับประเทศและท้องถิ่นได้อย่างแท้จริง