18 องค์กรจับมือเตรียมจัด “ประชุมวิชาการระดับชาติด้านหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ปี 2569” 1–3 ธ.ค. ชูแนวคิด “4PW” อภิบาลระบบ ยกระดับความเป็นธรรมในระบบสุขภาพไทย

18 องค์กรภาคีเครือข่ายด้านสุขภาพผนึกกำลังเตรียมจัดงาน “ประชุมวิชาการระดับชาติด้านหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า พ.ศ. 2569” (National UHC Conference 2026) จัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 ระหว่างวันที่ 1–3 ธันวาคม 2569 โดยมี นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธานในพิธีเปิดการประชุม ภายใต้แนวคิดหลัก “ยกระดับการอภิบาลระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ผ่านกระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมบนฐานแห่งปัญญา” หรือ 4PW (Participatory Public Policy Process Based on Wisdom)  เพื่อเปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ร่วมหาแนวทางพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของประเทศไทย

เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ณ โรงแรมเดอ ไพรม์ รางน้ำ กรุงเทพฯ มีผู้บริหารและผู้แทนจาก 9 องค์กรร่วมแถลงข่าวเตรียมจัดการประชุมดังกล่าว เพื่อร่วมสะท้อนประเด็นสำคัญและแนวทางพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าให้ตอบสนองความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง

นพ.สุวิทย์ วิบุลผลประเสริฐ ประธานกรรมการจัดการประชุมวิชาการระดับชาติด้านหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า กล่าวว่า ประเทศไทยพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้ามากว่า 2 ทศวรรษ จึงเป็นโอกาสสำคัญที่จะนำบทเรียนทั้งจุดแข็งและสิ่งที่ต้องพัฒนามาทบทวนร่วมกัน โดยการประชุมปีนี้ให้ความสำคัญกับการอภิบาลระบบสุขภาพ (Governance) ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญที่จะกำหนดอนาคตของระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า เพราะแม้จะมีงบประมาณ บุคลากร และเทคโนโลยีที่พร้อม แต่หากขาดการอภิบาลที่ดี ก็อาจไม่สามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างแท้จริง ทั้งด้านการจัดสรรทรัพยากรอย่างเป็นธรรมและมีประสิทธิภาพ การสร้างความไว้วางใจ และความยั่งยืนของระบบสุขภาพ ดังนั้น การอภิบาลที่ดีจึงต้องเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดนโยบายและตรวจสอบการดำเนินงาน พร้อมนำหลักฐานทางวิชาการและประสบการณ์จริงของประชาชนมาใช้ประกอบการตัดสินใจ ซึ่งเป็นหัวใจของแนวคิด 4PW หรือกระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมบนฐานแห่งปัญญา

นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุขให้ความสำคัญและสนับสนุนการจัดประชุมวิชาการระดับชาติด้านหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้ามาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปีแรก เพราะเป็นเวทีที่เปิดโอกาสให้ผู้กำหนดนโยบาย กองทุนสุขภาพ ผู้ให้บริการ นักวิชาการ และภาคประชาชน ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองและประสบการณ์ โดยเฉพาะการประชุมปีนี้ที่เน้นเรื่องการอภิบาลระบบสุขภาพ ซึ่งมีความสำคัญต่อกระทรวงสาธารณสุขในฐานะผู้กำหนดนโยบายและผู้ให้บริการสุขภาพ จึงเป็นโอกาสรับฟังความ

คิดเห็นจากหน่วยงานและภาคส่วนต่าง ๆ รวมถึงเรียนรู้ประสบการณ์จากต่างประเทศ เพื่อนำมาพัฒนานโยบายและระบบบริการสุขภาพของไทย ทั้งนี้ กระทรวงสาธารณสุขให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมอย่างมีความหมายของประชาชน (Meaningful Participation) ทั้งการสะท้อนปัญหา เสนอแนวทางแก้ไข และร่วมพัฒนานโยบายและบริการสุขภาพ โดยคาดหวังว่าการประชุมภายใต้แนวคิด 4PW จะช่วยเชื่อมโยงความคิดเห็นจากทุกภาคส่วนไปสู่ข้อเสนอที่นำไปปฏิบัติได้จริง เพื่อให้การกำหนดนโยบายและจัดบริการสุขภาพยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง และตอบสนองความต้องการของประชาชนได้ดียิ่งขึ้น

นพ.จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กล่าวว่า สิ่งสำคัญสำหรับประชาชนไม่ใช่เพียงการมีสิทธิรักษาพยาบาล แต่ต้องได้รับบริการที่จำเป็น มีคุณภาพ และต่อเนื่อง แม้ปัจจุบันระบบหลักประกันสุขภาพภาครัฐทั้ง 3 ระบบจะมีสิทธิประโยชน์และวิธีบริหารจัดการแตกต่างกัน แต่ไม่จำเป็นต้องทำให้ทุกกองทุนเหมือนกันทั้งหมด โดยควรร่วมกันพิจารณาว่าบริการจำเป็นใดควรพัฒนามาตรฐานร่วมกัน เช่น ความร่วมมือของ 3 กองทุนในการดูแลผู้ติดเชื้อเอชไอวีเมื่อปี 2555 ที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษา

ต่อเนื่องแม้เปลี่ยนสิทธิ ทั้งนี้ การพัฒนาสิทธิประโยชน์ควรคำนึงถึงความจำเป็นทางการแพทย์ ประสิทธิผล ความปลอดภัย และใช้ข้อมูลวิชาการ เสียงประชาชน และประสบการณ์ของผู้ให้บริการประกอบการตัดสินใจ โดย สปสช. พร้อมนำข้อเสนอจากการประชุมกลับมาพิจารณาผ่านกลไกการพัฒนาสิทธิประโยชน์ การบริหารกองทุน และการคุ้มครองสิทธิประชาชน รวมถึงทำงานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามบทบาทหน้าที่

นพ.สุเทพ เพชรมาก เลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) กล่าวว่า ความเป็นธรรมในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าไม่ได้หมายถึงการเข้าถึงบริการเท่านั้น แต่ต้องเปิดโอกาสให้ประชาชน โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางและกลุ่มที่เสียงมักไม่ถูกรับฟัง ได้มีส่วนร่วมตั้งแต่การคิด ตัดสินใจ ไปจนถึงติดตามนโยบาย ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของแนวคิด 4PW การประชุมครั้งนี้จึงออกแบบให้ประชาชนเป็นผู้ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ผ่านเวทีต่าง ๆ ทั้งการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารทรัพยากรสุขภาพ การกำหนดสิทธิประโยชน์จากเสียงของผู้ป่วย และการรับฟังกลุ่มเปราะบาง เช่น คนพิการ ผู้ป่วยโรคหายาก และคนไร้รัฐ โดยข้อเสนอจากการประชุมทั้ง 3 วันจะถูกรวบรวมเป็น Call to Action เพื่อประกาศเจตนารมณ์ร่วมกันในวันสุดท้าย และนำไปเชื่อมโยงกับกระบวนการมีส่วนร่วมที่มีอยู่ เพื่อผลักดันให้เกิดผลในทางปฏิบัติ

นางนงค์ลักษณ์ กอวรกุล รองเลขาธิการสำนักงานประกันสังคม (สปส.) กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้ควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาสิทธิประโยชน์และการใช้ทรัพยากรสุขภาพร่วมกันระหว่างกองทุน โดยใช้หลักเศรษฐศาสตร์สุขภาพและธรรมาภิบาล เพื่อให้ประชาชนทุกสิทธิได้รับบริการที่จำเป็นอย่างมีคุณภาพและเป็นธรรม พร้อมกำหนดหลักเกณฑ์และอัตราจ่ายค่าบริการที่เหมาะสม สะท้อนต้นทุนและภาระงานของสถานพยาบาล เพื่อไม่ให้ความแตกต่างของอัตราจ่ายระหว่างกองทุนเป็นตัวกำหนดโอกาสในการเข้าถึงการรักษา รวมถึงพัฒนาระบบส่งต่อและเชื่อมโยงข้อมูล เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง ลดการเบิกจ่ายซ้ำซ้อน และใช้ทรัพยากรสุขภาพอย่างคุ้มค่า โดยคาดหวังว่าจะเกิดข้อเสนอความร่วมมือที่มีแนวทางดำเนินงานและความรับผิดชอบระหว่างกองทุนอย่างชัดเจน ภายใต้กรอบกฎหมายและบทบาทหน้าที่ของแต่ละหน่วยงาน

ผศ.ดร.จรวยพร ศรีศศลักษณ์ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) กล่าวว่า สวรส. ให้ความสำคัญกับการนำผลงานวิจัยและหลักฐานทางวิชาการที่ถูกต้อง รอบด้าน และเป็นกลาง มาใช้สนับสนุนการพัฒนานโยบายสุขภาพ โดยการประชุมครั้งนี้เป็นโอกาสสำคัญในการนำงานวิจัยมาสะท้อนทั้งจุดแข็งและช่องว่างของระบบหลักประกันสุขภาพไทย เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าใจสถานการณ์จริงและนำข้อมูลไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ สวรส. ยังให้ความสำคัญกับการติดตามผลตามข้อเสนอจากการประชุม โดยเฉพาะ Calls to Action เพื่อผลักดันข้อเสนอเชิงนโยบายไปสู่การปฏิบัติ ซึ่งในปีนี้คาดว่าจะมีข้อเสนอด้านการยกระดับการอภิบาลระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า การบริหารทรัพยากรและงบประมาณอย่างคุ้มค่า และการลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการสุขภาพ

นพ.เฉวตสรร นามวาท ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการพัฒนาระบบสุขภาพ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า สสส. ให้ความสำคัญกับการสนับสนุนให้ประชาชนและภาคีเครือข่ายมีความรู้และศักยภาพในการร่วมพัฒนานโยบายสุขภาพ โดยนำปัญหาและประสบการณ์จริงจากพื้นที่มาประกอบกับหลักฐานทางวิชาการ เพื่อพัฒนาเป็นข้อเสนอที่นำไปปฏิบัติได้ ทั้งด้านการสร้างเสริมสุขภาพ การลดปัจจัยเสี่ยง และการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ ควบคู่กับการรักษาพยาบาล โดยเฉพาะการเปิดโอกาสให้กลุ่มเปราะบางได้มีส่วนร่วมตั้งแต่การระบุปัญหา พัฒนาข้อเสนอ ตัดสินใจ และติดตามผล พร้อมสนับสนุนให้มีหน่วยงานรับผิดชอบและทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ข้อเสนอจากการประชุมนำไปสู่การเพิ่มโอกาสเข้าถึงบริการที่จำเป็น และส่งเสริมให้ประชาชนสามารถดูแลสุขภาพของตนเองและชุมชนได้มากขึ้น

ศาสตราจารย์ ดร.วิษณุ มีอยู่ รองผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) กล่าวว่า การพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าให้เข้มแข็งและยั่งยืนต้องอาศัยองค์ความรู้จากหลายสาขา ทั้งการแพทย์ สาธารณสุข เศรษฐศาสตร์ สังคมศาสตร์ รวมถึงประสบการณ์ของผู้ปฏิบัติงานและประชาชน โดยระบบวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) มีบทบาทเชื่อมโยงความรู้และภาคส่วนต่าง ๆ ให้การวิจัยตอบโจทย์การพัฒนาระบบสุขภาพ สกสว. จึงมุ่งสนับสนุนงานวิจัยที่ตอบสนองความต้องการของประเทศ พร้อมส่งเสริมความร่วมมือของนักวิจัยต่างสาขา การเรียนรู้จากพื้นที่ การทดลอง ติดตาม และปรับปรุงแนวทางตามหลักฐานวิชาการ รวมถึงการจัดสรรทุนวิจัยให้เอื้อต่อการทำงานดังกล่าว เพื่อให้ผลงานวิจัยเกิดประโยชน์ต่อประชาชน สอดคล้องกับแนวคิด 4PW ที่เน้นการสร้างปัญญาและการมีส่วนร่วมอย่างแท้จริงในการอภิบาลระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า

ดร.สัตวแพทย์หญิงอังคณา เลขะกุล เลขาธิการมูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ (IHPP) กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้ไม่หยุดเพียงการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นหรือจัดทำข้อเสนอ แต่จะนำไปสู่ความเข้าใจและทิศทางร่วมกันในการพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า โดยใช้หลักฐานวิชาการ ประสบการณ์ผู้ปฏิบัติงาน และเสียงประชาชน ร่วมกำหนดประเด็นสำคัญ ผู้รับผิดชอบ และประโยชน์ที่ประชาชนจะได้รับ ผ่านความร่วมมือของกองทุนสุขภาพ หน่วยงานรัฐ ผู้ให้บริการ นักวิชาการ และภาคประชาชน ทั้งนี้ IHPP ในฐานะฝ่ายเลขานุการจัดการประชุม จะประสานภาคีเพื่อนำข้อเสนอเข้าสู่กระบวนการพัฒนานโยบาย รวมถึงสนับสนุนการศึกษาเพิ่มเติมในประเด็นที่ยังมีความเห็นต่าง พร้อมเสนอให้ติดตามความก้าวหน้าของ Call to Action อย่างต่อเนื่อง และสื่อสารผลการดำเนินงานและอุปสรรคต่อสาธารณะ เพื่อให้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าตอบสนองความต้องการของประชาชนได้ดียิ่งขึ้น

………………………

ข้อมูลเพิ่มเติม: งานประชุมวิชาการระดับชาติด้านหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ประจำปี พ.ศ. 2569 จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 1–3 ธันวาคม 2569 ณ โรงแรมพูลแมน คิง เพาเวอร์ (รางน้ำ) และถ่ายทอดสดผ่านทาง Facebook สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เวลา 09.30 – 17.30 น.

งานประชุมวิชาการครั้งนี้ เกิดขึ้นจากความร่วมมือของ 18 องค์กรภาคีเครือข่าย ได้แก่

  1. กระทรวงสาธารณสุข
  2. กระทรวงการต่างประเทศ
  3. องค์การอนามัยโลก
  4. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.)
  5. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
  6. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)
  7. สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.)
  8. คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
  9. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
  10. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
  11. สำนักงานเทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านชีววิทยาศาสตร์ (องค์การมหาชน) (TILSNA)
  12. สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล องค์การมหาชน (สรพ.)
  13. ธนาคารโลก (The World Bank)
  14. องค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น (JICA)
  15. โครงการความร่วมมือขับเคลื่อนพลวัตรสุขภาพโลกและหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (GLO+UHC)
  16. กลุ่มคนรักหลักประกันสุขภาพ
  17. มูลนิธิเพื่อการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (HITAP Foundation)
  18. มูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ (IHPP Foundation)