นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เดินหน้าปรับรูปแบบการส่งเสริมการเกษตรให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด โดยให้ความสำคัญกับการใช้ข้อมูลและปฏิทินการเพาะปลูกเป็นเครื่องมือในการวางแผนการผลิต ควบคู่กับการยกระดับคุณภาพสินค้า การใช้นวัตกรรม และการเชื่อมโยงกลไกสหกรณ์ เพื่อพัฒนาระบบธุรกิจเกษตรตั้งแต่การผลิต การคัดแยก การกระจายสินค้า ตลาด ไปจนถึงการเข้าถึงแหล่งเงินทุน
นายกฤษ อุตตมะเวทิน อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า แนวทางการดำเนินงานจะมุ่งปรับแผนการผลิตให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ภายใต้แนวคิด “ตลาดนำ นวัตกรรมเสริม เพิ่มรายได้” โดยเกษตรกรต้องสามารถใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจ ตั้งแต่ปฏิทินการปลูก ต้นทุนการผลิต ปริมาณและคุณภาพผลผลิต ไปจนถึงข้อมูลความต้องการของตลาด เพื่อให้สามารถวางแผนการผลิตได้อย่างเหมาะสม ลดความเสี่ยงจากผลผลิตล้นตลาด และเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการต้นทุน
กรมส่งเสริมการเกษตรจะส่งเสริมศักยภาพเกษตรกรรุ่นใหม่ (Young Smart Farmer: YSF) ให้เป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาธุรกิจเกษตร โดยสนับสนุนการจัดตั้งและพัฒนาศูนย์คัดแยกและกระจายสินค้าเกษตร รวมถึงโรงเรือนและระบบการผลิตที่สามารถวิเคราะห์ต้นทุนได้ครบทุกมิติ ตั้งแต่การผลิต การคัดแยก การบริหารจัดการ และการเชื่อมโยงตลาด
“ศูนย์คัดแยกสินค้าควรเป็นกลไกที่เกษตรกร โดยเฉพาะเกษตรกรรุ่นใหม่ เข้ามามีส่วนร่วมและเป็นเจ้าของ ขณะเดียวกันต้องเปิดโอกาสให้สหกรณ์เข้ามามีบทบาทในการบริหารจัดการ เพื่อเชื่อมโยงระบบธุรกิจเกษตรตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ” นายกฤษ กล่าว
ด้านการบริหารจัดการข้อมูล กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้ความสำคัญกับการพัฒนาฐานข้อมูลการผลิตที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง โดยกรมส่งเสริมการเกษตรอยู่ระหว่างการพัฒนา Platform ด้านการเกษตร เพื่อรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการผลิตในมิติต่าง ๆ ทั้งพื้นที่เพาะปลูก ปฏิทินการผลิต ต้นทุน ผลผลิต และตลาด เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลสำหรับการวางแผนและตัดสินใจของเกษตรกร รวมถึงสนับสนุนการทำงานของหน่วยงานภาครัฐ
ทั้งนี้ ในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 จะมีการประชุมหารือร่วมกับหน่วยงานและพื้นที่ทั่วประเทศ เพื่อกำหนดแนวทางการดำเนินงานให้สามารถนำไปปฏิบัติได้ทันที พร้อมพัฒนาแนวคิด “Sandbox ธุรกิจเกษตร” เพื่อทดลองรูปแบบการบริหารจัดการธุรกิจเกษตรในพื้นที่จริง โดยเบื้องต้นจะเชื่อมโยงระบบการทำงานระหว่างเกษตรกร สหกรณ์ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่จังหวัดอุดรธานีและมหาสารคาม ก่อนขยายผลไปยังพื้นที่อื่น นอกจากนี้ จะส่งเสริมการพัฒนาศูนย์บ่มเพาะธุรกิจเกษตร เพื่อเป็นพื้นที่สนับสนุนการเรียนรู้ ทดลอง และพัฒนาต่อยอดธุรกิจของเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และเกษตรกรรุ่นใหม่ โดยเชื่อมโยงกับแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรในพื้นที่ เพื่อสร้างกิจกรรมและประสบการณ์ด้านการเกษตรให้แก่นักท่องเที่ยว เพิ่มช่องทางการจำหน่ายสินค้าเกษตรและผลิตภัณฑ์ชุมชน ตลอดจนสร้างรายได้จากกิจกรรมท่องเที่ยวและบริการควบคู่กับการผลิต ทั้งนี้ มีเป้าหมายเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรจำนวน 5 แห่ง โดยมีตัวอย่างพื้นที่ที่สามารถดำเนินการได้ทันที ได้แก่ บ้านล้อมดาว สวนมะพร้าวบ้านเปี่ยม และฟาร์มผักบ้านดอนม่วง เพื่อพัฒนาเป็นต้นแบบการเชื่อมโยงธุรกิจเกษตรกับการท่องเที่ยว และขยายผลไปยังพื้นที่อื่นต่อไป
ในด้านการสนับสนุนเงินทุน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จะเชื่อมโยงกลไกด้านสินเชื่อผ่านธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) เพื่อสนับสนุนเงินทุนสำหรับการพัฒนาการผลิตและธุรกิจเกษตร พร้อมประสานการทำงานร่วมกับกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ เพื่อเชื่อมโยงข้อมูลด้านการผลิต ต้นทุน การบริหารจัดการ และระบบบัญชี ให้สามารถนำมาใช้ประกอบการวางแผนธุรกิจและการเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้อย่างเหมาะสม
สำหรับการขยายผล จะมีการวางรูปแบบธุรกิจเกษตรใหม่ โดยต่อยอดจากวิสาหกิจชุมชนและเชื่อมโยงการผลิตระหว่างพื้นที่ สร้างเครือข่ายธุรกิจเกษตรในระดับจังหวัดและระหว่างจังหวัด โดยเฉพาะพื้นที่อุดรธานี หนองบัวลำภู และมหาสารคาม เพื่อให้เกิดการเชื่อมโยงสินค้าและการบริหารจัดการตลอดห่วงโซ่
ขณะเดียวกัน จะพัฒนาศูนย์กระจายสินค้าเกษตร เพื่อรวบรวมและกระจายสินค้าที่มีคุณภาพเข้าสู่ตลาด โดยระยะแรกมุ่งเน้นตลาดภายในประเทศ สร้างช่องทางจำหน่ายที่มั่นคง และเพิ่มโอกาสทางการตลาดให้แก่เกษตรกร โดยอาศัยกลไกสหกรณ์และเครือข่ายธุรกิจเกษตรเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ
นายกฤษ กล่าวเพิ่มเติมว่า แนวทางดังกล่าวเป็นการปรับรูปแบบการส่งเสริมการเกษตรจากการมุ่งเน้นเฉพาะด้านการผลิต ไปสู่การสร้าง “ระบบธุรกิจเกษตรครบวงจร” ที่ใช้ข้อมูลเป็นฐาน เชื่อมโยงเกษตรกรรุ่นใหม่ วิสาหกิจชุมชน ศูนย์บ่มเพาะธุรกิจเกษตร แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร สหกรณ์ หน่วยงานด้านสินเชื่อและบัญชี รวมถึงตลาดเข้าด้วยกัน เพื่อให้เกษตรกรสามารถผลิตได้ตรงกับความต้องการของตลาด บริหารต้นทุนได้ มีช่องทางจำหน่ายที่หลากหลาย และสร้างรายได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน