สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) จัดประชุมคณะทำงานพัฒนาประเด็นการสร้างเสริมสุขภาวะบนพื้นฐานสิ่งแวดล้อม ครั้งที่ 3/2569 โดยมี ศ.สุริชัย หวันแก้ว ประธานคณะทำงานพัฒนาประเด็นฯ เป็นประธานการประชุม ณ โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชัน กรุงเทพมหานคร เพื่อพิจารณาความคืบหน้าและปรับปรุงร่างเอกสารหลักและร่างเอกสารมติ สำหรับใช้เป็นกรอบในการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายและนำเข้าสู่กระบวนการสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 19
ศ.สุริชัย กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้ให้ความสำคัญกับการปรับปรุงเอกสารกลางและรวบรวมความคิดเห็นจากคณะกรรมการและผู้เกี่ยวข้อง เพื่อให้เนื้อหามีความสมบูรณ์ ชัดเจน และมีความเข้าใจร่วมกันก่อนเข้าสู่ขั้นตอนต่อไป พร้อมขอบคุณคณะทำงานและฝ่ายเลขานุการที่ร่วมกันขับเคลื่อนกระบวนการพัฒนาประเด็นอย่างต่อเนื่อง
ที่ประชุมได้พิจารณาร่างเอกสารหลักและร่างเอกสารมติ “การสร้างสุขภาวะด้วยธรรมชาติ” โดยมีเป้าหมายให้ประเทศไทยพัฒนาระบบการสร้างเสริมสุขภาวะที่ใช้ธรรมชาติและระบบนิเวศที่มีคุณภาพเป็นฐาน ทั้งในด้านการสร้างเสริม ป้องกัน และฟื้นฟูสุขภาวะ เชื่อมโยงระบบสุขภาพกับชุมชนและพื้นที่ ควบคู่กับการสร้างความเป็นธรรมในการเข้าถึง ส่งเสริมเศรษฐกิจสุขภาวะที่ชุมชนได้รับประโยชน์ และอนุรักษ์ฟื้นฟูธรรมชาติ เพื่อให้คน ชุมชน สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และระบบการอภิบาลสามารถเกื้อหนุนให้เกิดสุขภาวะที่ดีร่วมกัน
สำหรับร่างข้อเสนอเชิงนโยบายกำหนดแนวทางสำคัญ 6 ด้าน ได้แก่ 1) ประชาชนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงพื้นที่และกิจกรรมธรรมชาติที่เหมาะสม ปลอดภัย และสอดคล้องกับความต้องการ 2) พื้นที่ กิจกรรมและบุคลากรมีมาตรฐานและการกํากับดูแลที่เหมาะสม 3) พื้นที่ธรรมชาติได้รับการอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ ด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชนและชุมชน 4) ชุมชนมีส่วนร่วม มีความเป็นเจ้าของ และได้รับประโยชน์อย่างเป็นธรรมจากเศรษฐกิจสุขภาวะ 5) มีกลไกสนับสนุนระบบอย่างยั่งยืน ทั้งการวิจัยและการเรียนรู้ การพัฒนาขีดความสามารถ การประเมินความคุ้มค่า การบูรณาการกฎหมาย ระบบสิทธิประโยชน์ งบประมาณ และความร่วมมือจากหลายภาคส่วน
ทั้งนี้ ที่ประชุมเห็นชอบในเบื้องต้นต่อร่างเอกสารหลักและร่างเอกสารมติ โดยมอบหมายให้นำข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะของคณะทำงานไปปรับปรุงเนื้อหาต่อไป พร้อมเน้นให้ร่างมติสะท้อนแนวคิดเรื่อง “ความเชื่อมโยง (Connectivity)” ระหว่างคน สุขภาพ ชุมชน และธรรมชาติ มากกว่าการนำเสนอในลักษณะของบริการที่แยกส่วน เพื่อให้ข้อเสนอสามารถนำไปสู่การขับเคลื่อนเชิงนโยบายได้อย่างเป็นรูปธรรม
โดยอ้างอิงจากมติที่ประชุม คจ.สช. ครั้งที่ 4/2569 เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2569 ให้เปลี่ยนชื่อประเด็นจาก “การสร้างเสริมสุขภาวะบนพื้นฐานสิ่งแวดล้อม“ เป็น ”การสร้างสุขภาวะด้วยธรรมชาติ“
นายสุทธิพงษ์ วสุโสภาพล รองเลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้มุ่งพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายที่สนับสนุนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ โดยให้ชุมชนมีส่วนร่วมเป็นสำคัญ พร้อมเสนอให้แนวทางการดำเนินงานสอดคล้องกับภูมิปัญญาท้องถิ่น และหลีกเลี่ยงการสร้างกฎเกณฑ์ใหม่ที่มีความซับซ้อนจนเป็นอุปสรรคต่อวิถีชีวิตของชุมชน
นายสุทธิพงษ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า การจัดทำนโยบายควรมีความยืดหยุ่นและเชื่อมโยงกับกฎหมายที่มีอยู่ เช่น พ.ร.บ.คุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธ์ พ.ศ.2568 เพื่อสนับสนุนและคุ้มครองสิทธิของประชาชนและชุมชนในการดูแลทรัพยากรในพื้นที่ของตนเอง ขณะเดียวกันควรปรับเนื้อหาทางวิชาการให้สามารถนำไปปฏิบัติได้จริงในพื้นที่ เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมและยั่งยืน โดยมุ่งสร้างสมดุลระหว่างหลักการบริหารจัดการสมัยใหม่กับการเปิดโอกาสให้ชุมชนสามารถพัฒนาพื้นที่สีเขียวได้อย่างเหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่
สำหรับขั้นตอนต่อไป สช. มีกำหนดจัดเวทีรับฟังความคิดเห็นระดับประเทศในวันที่ 7 ตุลาคม 2569 และจัดเวทีทำความเข้าใจระดับภูมิภาคทั้ง 4 ภาค ในวันที่ 21 ตุลาคม 2569 ก่อนนำประเด็นเข้าสู่การพิจารณาในการประชุมสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 19 ระหว่างวันที่ 28–29 ตุลาคม 2569