นายเจเศรษฐ์ ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (มท.3) มอบนโยบายให้กรมโยธาธิการและผังเมืองเดินหน้าทบทวนและปรับปรุงผังเมืองทั่วประเทศให้มีความทันสมัย ครอบคลุม และสอดคล้องกับสภาพพื้นที่จริง เพื่อให้การวางผังเมืองสามารถตอบสนองต่อการพัฒนาในทุกมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม โครงสร้างพื้นฐาน สิ่งแวดล้อม และคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเน้นการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและชุมชน ควบคู่กับการใช้ข้อมูลพื้นที่จริงประกอบการจัดทำผังเมือง เพื่อให้สามารถนำไปใช้ได้จริงและเกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศอย่างเป็นรูปธรรม
นายเจเศรษฐ์ กล่าวว่า การผังเมืองเป็นกระบวนการสำคัญในการกำหนดทิศทางการพัฒนาเมืองและชนบท เพื่อให้การใช้ประโยชน์ที่ดินเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่และความต้องการของประชาชน พร้อมทั้งสนับสนุนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม การอนุรักษ์เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชน และการยกระดับคุณภาพสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิต โดยมีเป้าหมายให้ประชาชนเห็นถึงประโยชน์ของการผังเมืองและมีส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองของตนเอง
“การวางผังเมืองต้องตอบสนองต่อการพัฒนาในทุกมิติ ต้องปรับให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ และต้องเป็นผังเมืองที่ใช้งานได้จริง โดยรับฟังเสียงของประชาชนและชุมชน เพื่อให้การพัฒนาเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน” นายเจเศรษฐ์ กล่าว
ด้านนายพงษ์นรา เย็นยิ่ง อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง กล่าวว่า กรมโยธาธิการและผังเมืองได้นำ “ผังเมืองเฉพาะ” ตามพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562 มาใช้เป็นกลไกสำคัญในการยกระดับการพัฒนาเมือง จากเดิมที่ผังเมืองเป็นกรอบนโยบาย สู่การเป็นเครื่องมือเชิงปฏิบัติที่สามารถกำหนดทิศทางการพัฒนาพื้นที่ได้อย่างชัดเจน ทั้งด้านการใช้ประโยชน์ที่ดิน การพัฒนาอาคาร ระบบโครงสร้างพื้นฐาน และแผนการลงทุนของภาครัฐ เพื่อรองรับการพัฒนาเมืองใหม่ การฟื้นฟูย่านเมืองเก่า และการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน
“ผังเมืองเฉพาะ” ถือเป็นเครื่องมือวางผังเมืองเชิงปฏิบัติการที่ทำหน้าที่เสมือน “แบบก่อสร้างเมือง” โดยกำหนดทิศทาง รูปแบบ มาตรการ และกลไกการพัฒนาเชิงพื้นที่ในระดับรายละเอียด เพื่อให้การพัฒนาเมืองสอดคล้องกับศักยภาพ อัตลักษณ์ และบริบทเฉพาะของแต่ละพื้นที่ ครอบคลุมทั้งการรองรับการขยายตัวของเมือง การฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรม การอนุรักษ์คุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบสาธารณูปโภค ตลอดจนการยกระดับคุณภาพสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของประชาชน อันจะนำไปสู่การพัฒนาเมืองอย่างเป็นระบบ สมดุล และยั่งยืน
ปัจจุบัน กรมโยธาธิการและผังเมืองได้คัดเลือกพื้นที่นำร่องจัดทำ ผังเมืองเฉพาะ จำนวน 5 พื้นที่ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพและอัตลักษณ์ด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโครงสร้างเมือง เพื่อศึกษา วิเคราะห์ และกำหนดแนวทางการพัฒนาเชิงลึกให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่ ได้แก่
1. ผังเมืองเฉพาะบริเวณเมืองเก่าสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ เพื่อศึกษาและกำหนดแนวทางการพัฒนาพื้นที่เมืองเก่าให้สอดคล้องกับคุณค่าทางประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ของเมือง
2. ผังเมืองเฉพาะบริเวณชุมชนริมน้ำจันทรบูร จังหวัดจันทบุรี เพื่อวางแนวทางการพัฒนาพื้นที่ชุมชนเก่าและพื้นที่ริมน้ำให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของชุมชน รวมถึงการอนุรักษ์คุณค่าทางวัฒนธรรมและโครงสร้างเมืองเดิม
3. ผังเมืองเฉพาะชุมชนบริเวณถนนศรีตะกั่วป่าและพื้นที่ต่อเนื่อง อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา เพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาพื้นที่เมืองเก่าที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม ให้สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่
4. ผังเมืองเฉพาะบริเวณพื้นที่พัฒนารอบสถานีรถไฟพิษณุโลก (TOD) จังหวัดพิษณุโลก เพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาพื้นที่โดยรอบสถานีรถไฟให้สอดรับกับการใช้ประโยชน์ที่ดิน ระบบคมนาคม และการขยายตัวของเมืองในอนาคต
5. ผังเมืองเฉพาะชุมชนปากน้ำประแส จังหวัดระยอง เพื่อศึกษาและกำหนดแนวทางการพัฒนาพื้นที่ชุมชนให้สอดคล้องกับศักยภาพ วิถีชีวิต และบริบทเฉพาะของพื้นที่
นอกจากการจัดทำผังเมืองเฉพาะแล้ว กรมโยธาธิการและผังเมืองยังได้ขับเคลื่อนผลการศึกษาและออกแบบผังพื้นที่เฉพาะไปสู่การพัฒนาเชิงกายภาพอย่างเป็นรูปธรรมในหลายพื้นที่ อาทิ การพัฒนาพื้นที่บริเวณถนนคนเดินเซาะกราว จังหวัดบุรีรัมย์ เพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้ประชาชน การพัฒนาพื้นที่สีเขียวริมแม่น้ำปิงและถนนสายวัฒนธรรม จังหวัดตาก เพื่อฟื้นฟูพื้นที่สาธารณะและพื้นที่นันทนาการ รวมถึงการพัฒนาจุดชมวิวบริเวณเขาสามมุข จังหวัดชลบุรี เพื่อยกระดับภูมิทัศน์ ความปลอดภัย และมาตรฐานด้านการท่องเที่ยว
ขณะเดียวกัน กรมโยธาธิการและผังเมืองยังได้ต่อยอดผลการศึกษาพื้นที่โดยรอบสถานีรถไฟเด่นชัย จังหวัดแพร่ ไปสู่การกำหนดแนวทางด้านโทนสีอาคาร รูปแบบสถาปัตยกรรม และองค์ประกอบภูมิทัศน์เมือง เพื่อใช้เป็นกรอบมาตรฐานประกอบการจัดทำข้อบัญญัติท้องถิ่นและมาตรการควบคุมการพัฒนาเมืองในอนาคต
นายเจเศรษฐ์ กล่าวย้ำว่า กระทรวงมหาดไทยจะเดินหน้าผลักดันการพัฒนาผังเมืองให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของประเทศ เพื่อให้ผังเมืองเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาเมืองและชุมชนอย่างเป็นระบบ เกิดประโยชน์ต่อประชาชน และสร้างการเติบโตที่สมดุลและยั่งยืนในทุกพื้นที่ของประเทศ