กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เปิดไทม์ไลน์ การขับเคลื่อนนโยบายกัญชาทางการแพทย์อย่างจริงจัง ผ่านการบังคับใช้กฎหมาย เพื่อจัดระเบียบผู้ประกอบการ โดยผู้ประกอบการรายใหม่ต้องเป็นสถานพยาบาล ร้านขายยา หรือร้านขายผลิตภัณฑ์สมุนไพรตามกฎหมาย พร้อมแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ตำรวจ เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง เจ้าหน้าที่กรุงเทพมหานคร และเมืองพัทยา ที่มีอำนาจเทียบเท่าพนักงานเจ้าหน้าที่ของกระทรวงสาธารณสุข ในระหว่างการเสนอร่าง พ.ร.บ. ควบคุมกัญชา พ.ศ. …. ซึ่งจะเสนอต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ภายหลังเสร็จสิ้นกระบวนการการรับฟังความคิดเห็นในเดือนกรกฎาคม 2569 นี้
นายแพทย์เทวัญ ธานีรัตน์ รองอธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เปิดเผยว่า เพื่อประโยชน์สูงสุดในการควบคุมกัญชาให้อยู่ในกรอบทางการแพทย์อย่างเคร่งครัด ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 จึงออกกฎหมายและแนวทางการปฏิบัติในการควบคุมกัญชา ดังนี้
1. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง สมุนไพรควบคุม (กัญชา) พ.ศ. 2568 ประกาศให้ช่อดอกกัญชาเป็นสมุนไพรควบคุม ผู้ใดที่จะทำการศึกษาวิจัย ส่งออก จำหน่ายหรือแปรรูป จะต้องได้รับอนุญาต โดยมุ่งใช้ประโยชน์ในทางการแพทย์ผ่านการสั่งจ่ายโดยผู้ประกอบวิชาชีพ
2. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง แต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อปฏิบัติการตาม พ.ร.บ. คุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 พ.ศ. 2568 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 แต่งตั้งเจ้าหน้าที่ตำรวจและเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ได้แก่ ผู้ว่า ปลัดจังหวัด นายอำเภอ ปลัดอำเภอ และเจ้าพนักงานปกครอง รวมถึงเจ้าหน้าที่กรุงเทพมหานคร และเมืองพัทยา เป็นพนักงานเจ้าหน้าที่เพิ่มเติมร่วมกับเจ้าหน้าที่กระทรวงสาธารณสุข เพื่อบังคับใช้กฎหมายดังกล่าว รวมแล้วมากกว่า 200,000 คน
3. กฎกระทรวงการอนุญาตให้ศึกษาวิจัยหรือส่งออกสมุนไพรควบคุม หรือจำหน่าย หรือแปรรูปสมุนไพรควบคุม เพื่อการค้า (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2569 เพื่อควบคุมให้ผู้ประกอบการรายใหม่ต้องเป็นสถานพยาบาล ร้านขายยา หรือร้านขายผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ถูกต้องตามกฎหมาย และต้องจัดให้มีเจ้าหน้าที่ที่ผ่านการอบรมจากกรมฯ ประจำตลอดเวลาทำการ และกำหนดให้ต้องมีระบบกำจัดกลิ่นและควันที่มีประสิทธิภาพด้วย
4. เสนอแก้ไข พ.ร.บ. คุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 เพื่อแก้ไขโทษตาม ม.78 โดยเพิ่มเติมอัตราค่าปรับจากเดิม ปรับไม่เกิน 20,000 บาท เป็น 100,000 บาท ซึ่งร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าวอยู่ในกระบวนการพิจารณาโดยคณะกรรมาธิการของสภาผู้แทนราษฎรชุดปัจจุบัน
5. วางแนวทางปฏิบัติการพักใช้และเพิกถอนใบอนุญาต ให้กับผู้อนุญาตในส่วนภูมิภาคให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันทั้งประเทศ สำหรับผู้ประกอบการที่ได้รับอนุญาตที่กระทำผิดเงื่อนไขการอนุญาตจะถูกพักใช้ใบอนุญาตเริ่มต้นที่ 30 วัน สูงสุดไม่เกิน 90 วัน และให้มีการเพิกถอนใบอนุญาตกรณีที่มีการกระทำผิดเงื่อนไขซ้ำในกรณีเดียวกัน รวมถึงเพิกถอนใบอนุญาต กรณีที่กระทำผิดเงื่อนไขในกรณีร้ายแรง เช่น การจำหน่ายช่อดอกกัญชาให้กับเด็กนักเรียนที่ไม่มีใบสั่งจ่ายจากผู้ประกอบวิชาชีพ (ภ.ท.33)
ด้านนายแพทย์เทวัญฯ กล่าวเพิ่มเติมว่า นอกจากการใช้กลไกการบังคับใช้กฎหมายดังกล่าวแล้ว ล่าสุดเตรียมนำ “ร่าง พ.ร.บ. ควบคุมกัญชา พ.ศ. ….” ที่ผ่านกระบวนการการรับฟังความคิดเห็นจากภาคประชาชน เสนอต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข โดยให้ความเห็นชอบในวันที่ 24 กรกฎาคม 2569 นี้ และนำเสนอต่อ ครม. ต่อไป