กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก สร้างชื่อระดับประเทศ คว้ารางวัลสูงสุด Platinum Award ติดต่อกันเป็นปีที่ 2 พร้อมถ้วยรางวัลพระราชทานจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในมหกรรมงานวิจัยแห่งชาติ 2569 (Thailand Research Expo 2026) กรุงเทพฯ จากการโชว์ผลงานยกระดับ “กระท่อมไทย” พัฒนาเป็นนวัตกรรมยาเม็ดฟู่บำบัดผู้ติดสุรา
ดร.นพ.พงศธร พอกเพิ่มดี อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กล่าวว่า รางวัล Platinum Award ที่ได้รับอย่างต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 ถือเป็นเกียรติยศและความภาคภูมิใจของกรมฯ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการขับเคลื่อนนโยบายยกระดับสมุนไพรไทยสู่นวัตกรรมบริการสาธารณสุขยุคใหม่ โดยเป้าหมายหลักของกรมฯ คือ การขับเคลื่อนสมุนไพรท้องถิ่นให้กลายเป็นสมุนไพรเศรษฐกิจที่มีคุณค่าทางการแพทย์อย่างแท้จริง ทั้งสองผลงานที่ได้รับรางวัลในครั้งนี้ ไม่ว่าจะเป็นมาตรฐานวัตถุดิบกระท่อม หรือการพัฒนายาเม็ดฟู่จากตำรับโบราณ ต่างตอบโจทย์นโยบายรัฐบาล ในด้านการส่งเสริมการใช้สมุนไพรไทยในระบบบริการสุขภาพหลัก ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับพืชเศรษฐกิจ ส่งเสริมรายได้ให้แก่เกษตรกรและวิสาหกิจชุมชน และที่สำคัญที่สุดคือ การเสริมสร้างความมั่นคงทางยาของประเทศไทยให้สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนในอนาคต
ด้าน นายแพทย์พีรชา คูเกษมกิจ ผู้อำนวยการกองกัญชาทางการแพทย์ กล่าวว่า กรมฯ ส่งผลงานนวัตกรรมจากพืชกระท่อมเข้าประกวดและสามารถคว้ารางวัล Platinum Award มาได้พร้อมกันทั้ง 2 ผลงาน ซึ่งประกอบด้วย ผลงานการยกระดับห่วงโซ่คุณค่ากระท่อมไทยตามมาตรฐาน GACP และผลงานนวัตกรรมตำรับยาเม็ดฟู่จากกระท่อมเพื่อบำบัด
ผู้มีปัญหาจากการดื่มสุรา โดยกรมฯ มีเป้าหมายชัดเจนที่จะผลักดันนวัตกรรมยาเม็ดฟู่จากกระท่อมนี้ เข้าสู่ระบบบริการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้มีปัญหาติดเหล้าและยาเสพติดในสถานพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข การขับเคลื่อนในครั้งนี้ ไม่เพียงแต่จะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงยารักษาที่มีคุณภาพสูงและปลอดภัย แต่ยังเป็นการเปลี่ยนพืชกระท่อมให้กลายเป็นนวัตกรรมทางการแพทย์ที่จะต่อยอดเศรษฐกิจและสาธารณสุขไทยอย่างยั่งยืนต่อไป
ขณะที่ ภญ.ธีราธร สังหร่าย คณะผู้วิจัย กล่าวว่า การวิจัยครั้งนี้เป็นการดำเนินการร่วมกันหลายฝ่าย อาทิ ผศ.ดร.ภญ.มาลีรักษ์ อัตต์สินทอง, นายแพทย์เทวัญ ธานีรัตน์, นางสาวศรุชา ดารากัย และนางสาวฐานุตตรี หนูทิม ซึ่งเป็นการศึกษาวิจัยของทั้ง 2 ผลงาน โดยงานวิจัยชิ้นแรกคือ ‘การยกระดับห่วงโซ่คุณค่ากระท่อมไทยตามมาตรฐาน Thailand Kratom GACP’ ทีมวิจัยได้ออกแบบและพัฒนาเกณฑ์มาตรฐานการผลิตวัตถุดิบกระท่อมทางการแพทย์ โดยอ้างอิงแนวทางสากลขององค์การอนามัยโลก (WHO) และหน่วยงานกำกับดูแลด้านยาของสหภาพยุโรป (EU) ครอบคลุมตั้งแต่การตรวจสอบพื้นที่ปลูก วิธีการเก็บเกี่ยวที่ถูกต้อง และการควบคุมอุณหภูมิในการแปรรูปเบื้องต้น คุณสมบัติสำคัญคือทำให้เราได้วัตถุดิบกระท่อมที่มีสารสำคัญสม่ำเสมอ สะอาด ปลอดสารปนเปื้อน และสามารถตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) ได้ 100%
สำหรับงานวิจัยชิ้นที่สองคือ ‘นวัตกรรมตำรับยาจากกระท่อมเพื่อบำบัดผู้มีปัญหาจากการดื่มสุรา’ ถือเป็นการยกระดับภูมิปัญญาไทยครั้งสำคัญ โดยทีมวิจัยได้นำตำรับยาไทยโบราณ ‘ประสะกาฬแดง’ มาผ่านการทดสอบทางวิทยาศาสตร์ขั้นสูง ทั้งการวิเคราะห์สารสำคัญเชิงคุณภาพและปริมาณ การศึกษาในระดับโมเลกุลและระดับเซลล์ ก่อนจะใช้เทคโนโลยีเภสัชกรรมสมัยใหม่แปรรูปจากยาต้มโบราณให้กลายเป็น ‘นวัตกรรมเม็ดฟู่’ และเมื่อทำการตรวจสอบผลการทดสอบจากห้องปฏิบัติการ พบคุณสมบัติเด่นของยาเม็ดฟู่ คือ มีศักยภาพสูงในการลดความอยากดื่มและลดความพึงพอใจจากการดื่มแอลกอฮอล์ โดยมีจุดเด่นสำคัญคือ มีความปลอดภัยสูงมาก ไม่ทำลายเซลล์ประสาทของมนุษย์ และมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระที่ดีเยี่ยม ซึ่งข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เหล่านี้จะเป็นฐานข้อมูลสำคัญที่สร้างความมั่นใจให้แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ในการนำยาตำรับนี้ไปใช้บำบัดรักษาผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด