รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการรับมือข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพที่บิดเบือน ในการประชุมสมัชชาอนามัยโลก สมัยที่ 79 ยกตัวอย่างผลกระทบจากข้อมูลบิดเบือนช่วงสถานการณ์โควิด 19 พร้อมแนะ 3 แนวทาง ต่อสู้ด้วย การสร้างความเชื่อมั่นและไว้วางใจ รวมทั้งให้ความสำคัญกับการสื่อสารระดับชุมชน และสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ
ดร. นพ.โสภณ เอี่ยมศิริถาวร รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า ได้รับมอบหมายจาก นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ให้เข้าร่วมแลกเปลี่ยน กับองค์การอนามัยโลก ในประเด็น “การรับมือกับข้อมูลด้านสุขภาพที่บิดเบือนและข้อมูลเท็จ : การปกป้องความถูกต้องเที่ยงตรงทางวิทยาศาสตร์” ในการประชุมสมัชชาอนามัยโลก สมัยที่ 79 และกิจกรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส โดยได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ในช่วงการระบาดใหญ่ของโรคโควิด 19 รวมถึงบทเรียนที่ได้รับจากการทบทวนผลการดำเนินงานในภาวะฉุกเฉิน และกระบวนการประเมินความพร้อมในการรับมือภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขและสุขภาพถ้วนหน้า ที่ทำให้ตระหนักได้ว่า การจัดการกับข้อมูลบิดเบือนและข้อมูลเท็จเป็นหนึ่งในองค์ประกอบหลักของความมั่นคงทางสุขภาพ การเตรียมความพร้อมรับมือโรคระบาด และการตอบโต้ภาวะฉุกเฉินทางสุขภาพ
โดยประเทศไทยได้แลกเปลี่ยนบทเรียนสำคัญ 3 เรื่อง คือ 1) ประชาชนไม่ได้ปฏิบัติตามมาตรการทางสุขภาพเพียงเพราะได้รับข้อมูลเท่านั้น แต่สิ่งสำคัญคือ ความไว้วางใจในระบบและเชื่อข้อความที่ได้รับ ซึ่งการสื่อสารที่สม่ำเสมอ โปร่งใส และตั้งอยู่บนพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ ช่วยให้สามารถรักษาความเชื่อมั่นไว้วางใจ โดยความเชื่อมั่นไม่ได้เกิดขึ้นจากหน่วยงานส่วนกลางเท่านั้น แต่ถูกสร้างขึ้นในระดับชุมชนผ่านระบบสุขภาพและบุคคลที่ได้รับความไว้วางใจในพื้นที่ รวมถึง อสม. 2) เมื่อตอบโต้ข้อมูลบิดเบือนล่าช้า ข้อมูลนั้นจะสามารถบั่นทอนมาตรการสาธารณสุขที่เข้มแข็งได้อย่างรวดเร็ว จึงควรเสริมสร้างขีดความสามารถในการรับฟังเสียงของสังคม บูรณาการข้อมูลเชิงพฤติกรรมเข้ากับการตัดสินใจ และพัฒนากลไกการตอบโต้ข้อมูลบิดเบือนและข้อมูลเท็จแบบเรียลไทม์ และ 3) ไม่มีภาคส่วนใดสามารถจัดการกับความท้าทายนี้ได้เพียงลำพัง ดังนั้น ทุกฝ่ายต้องร่วมมือกัน
ดร. นพ.โสภณ กล่าวต่อว่า ตนได้เสนอแนะ 3 แนวทางในการรับมือ คือ 1) อย่าต่อสู้กับข้อมูลเท็จด้วยข้อมูลเพียงอย่างเดียว แต่ต้องสู้บนพื้นฐาน ความเชื่อมั่นและข้อมูลวิทยาศาสตร์ 2) เทคโนโลยีการสื่อสารเป็นเพียงเครื่องมือ แต่การเข้าถึงชุมชนคือคำตอบ และ 3) ความฉลาดทางดิจิทัลและความรอบรู้ด้านสุขภาพ ไม่ใช่เพียงการรู้ข้อเท็จจริง แต่คือการรู้ว่าควรเชื่อใครและเพราะเหตุใด
ทั้งนี้ ประเทศไทยให้ความสำคัญกับการสร้างกลไกการประสานงานระหว่างภาคส่วนที่มีโครงสร้างชัดเจน ทั้งภาครัฐ แพลตฟอร์ม ภาคประชาสังคม และชุมชน เพื่อขับเคลื่อนการสื่อสารความเสี่ยงและการมีส่วนร่วมของชุมชนให้เป็นขีดความสามารถระดับชาติที่ยั่งยืน มีระบบดิจิทัลและระบบข้อมูลที่บูรณาการ รองรับการตอบโต้ที่ทันท่วงทีและสอดรับกัน ตลอดจนยังได้บรรจุการจัดการสถานการณ์ข้อมูลที่ท่วมท้นและบิดเบือนไว้ในแผนเตรียมความพร้อม การฝึกซ้อม และการพัฒนาบุคลากรด้วย เพราะการจัดการกับข้อมูลบิดเบือนไม่ใช่เพียงการแก้ไขข้อมูลที่ผิดเท่านั้น แต่คือการสร้างและรักษาความเชื่อมั่นความไว้วางใจ การทำให้มั่นใจว่าหลักฐานทางวิชาการเข้าถึงประชาชนในรูปแบบที่พวกเขาเข้าใจได้ง่ายและสร้างความมั่นใจว่ามาตรการตอบโต้มีความครอบคลุม ทันเวลา และน่าเชื่อถือ