วันที่ 6 เมษายน 2569 นายชยันต์ เมืองสง เลขาธิการสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ร่วมกับ ดร. สุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) นายเวสารัช โสภณดิเรกรัตน์ รองอธิบดีกรมทรัพยากรน้ำ (ทน.) พร้อมด้วยผู้บริหารและเจ้าหน้าที่หน่วยงานต่าง ๆ ได้แก่ องค์การจัดการน้ำเสีย สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ สทนช. ลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีนายรัฐพล นราดิศร ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ นายอัศนี บูรณุปกรณ์ นายกเทศมนตรีนครเชียงใหม่ นายพิชัย เลิศพงศ์อดิศร นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ ให้การต้อนรับ โดยในช่วงเช้าได้เข้าร่วมประชุมติดตามความก้าวหน้าการแก้ไขปัญหาน้ำเสียระบายลงสู่คลองแม่ข่า ณ ห้องประชุมเอื้องคำ เทศบาลนครเชียงใหม่ จากนั้นเดินทางไปยังสะพานอัษฎาธร เพื่อรับฟังแนวทางการแก้ไขปัญหาท่อรวบรวมน้ำเสียอุดตัน และการระบายน้ำเสียลงคลองแม่ข่า และเดินทางไปยังสะพานแม่ข่าระแกง เพื่อรับฟังแนวทางการจัดการปัญหาคุณภาพน้ำเชิงรุกด้วยสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำอัตโนมัติ และการบังคับใช้กฎหมาย รวมถึงการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการคุณภาพน้ำคลองแม่ข่า
สำหรับคลองแม่ข่าหรือที่คนเชียงใหม่เรียกว่า “น้ำแม่ข่า” มีความยาวประมาณ 31 กิโลเมตร ในอดีตมีความสำคัญทางยุทธศาสตร์ในฐานะเป็นคูเมืองชั้นนอกของเมืองเชียงใหม่ทางด้านตะวันออกและด้านใต้ ใช้ประโยชน์ในด้านการระบายน้ำจากเขตเมืองสู่แม่น้ำปิง เป็นแหล่งน้ำใช้เพื่อเกษตรกรรม การอุปโภคบริโภค และการสัญจรทางน้ำ เอื้อต่อวิถีวัฒนธรรมตลอดจนการดำเนินชีวิตของชาวเมืองเชียงใหม่ แต่ในช่วงที่ผ่านมา การเจริญเติบโตของเมืองเชียงใหม่และการขยายตัวของชุมชนทำให้น้ำแม่ข่า ถูกทำลาย มีการรุกล้ำน้ำ การทิ้งขยะ ระบายน้ำทิ้งจากอาคารบ้านเรือน และสถานประกอบการ ทำให้คุณภาพน้ำที่เน่าเสียอย่างรุนแรงเป็นแหล่งมลพิษทางน้ำ ในช่วงฤดูแล้งน้ำมีปริมาณน้อย ผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำคลองแม่ข่าโดยรวมช่วงเดือนธันวาคม 2568 พบว่าอยู่ในเกณฑ์ “เสื่อมโทรมมาก” หน่วยงานต่าง ๆ จึงได้ร่วมกันดำเนินการแก้ไขปัญหาอย่างต่อเนื่อง ประกอบด้วย จังหวัดเชียงใหม่ กรมควบคุมมลพิษ องค์การจัดการน้ำเสีย สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กรมชลประทาน และหน่วยงานท้องถิ่นรวมถึงการมีส่วนร่วมจากชุมชนในการอนุรักษ์ฟื้นฟูคุณภาพลำน้ำและระบบนิเวศตลอดแนวคลองแม่ข่า สำหรับแผนการดำเนินการในปี 2569 จังหวัดเชียงใหม่ได้จัดทำแผนปฏิบัติการพัฒนาและแก้ไขปัญหาคลองแม่ข่า แบ่งเป็น 4 ยุทธศาสตร์ ได้แก่ 1) ส่งเสริมการบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ 2) การพัฒนาคุณภาพน้ำ 3) ส่งเสริมการปรับปรุงภูมิทัศน์และสิ่งแวดล้อมด้านการจัดการที่อยู่อาศัย และ 4) การเสริมสร้างการมีส่วนร่วมและเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน ภายใต้ชื่อโครงการ “แม่ข่าโมเดล” กำหนดวิสัยทัศน์ว่า “คลองสวย น้ำใส ไหลดี ชุมชนมีสุข” วางเป้าหมายสูงสุดคือ พื้นฟูระบบนิเวศคลองแม่ข่า ความยาว 31 กิโลเมตร
จากนั้นในช่วงบ่าย เลขาธิการ สทนช. และคณะ ได้เดินทางไปยังอ่างเก็บน้ำห้วยแม่เหี๊ยะน้อย เพื่อติดตามความก้าวหน้าโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยแม่เหี๊ยะน้อย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ โดย กรมทรัพยากรน้ำ มีความจุอ่าง 1,020,000 ลูกบาศก์เมตร สร้างขึ้นเพื่อเป็นแหล่งเก็บกักน้ำสนับสนุนมูลนิธิโครงการหลวงเชียงใหม่ หน่วยงานราชการ และประชาชนในพื้นที่เทศบาลเมืองแม่เหี๊ยะ แก้ไขปัญหาขาดแคลนน้ำและช่วยเก็บกักน้ำต้นทุนบรรเทาปัญหาขาดแคลนน้ำในอนาคตซึ่งหากแล้วเสร็จจะสามารถเก็บกักน้ำเพื่อใช้ประโยชน์สำหรับการอุปโภคบิโภค และการเกษตรในพื้นที่ได้อย่างเพียงพอ