สธ. วางมาตรการ 3 ระยะ รับมือสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ลดการสัมผัส คุ้มครองสุขภาพประชาชน

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ปลัดกระทรวงสาธารณสุขร่วมประชุม กับนายกรัฐมนตรี กรณี สารปนเปื้อนในแหล่งน้ำ พร้อมแจง ได้เฝ้าระวังและติดตามผลกระทบต่อสุขภาพจากสารหนู ปัจจุบันยังไม่พบผู้ป่วยทั้งระยะเฉียบพลันและระยะเรื้อรัง พร้อมวางมาตรการ 3 ระยะ โดย ระยะสั้น ตั้งศูนย์ปฏิบัติการส่วนหน้า เร่งตรวจน้ำ/อาหาร จัดหาน้ำสะอาดให้ประชาชน คัดกรองกลุ่มเสี่ยง ระยะกลาง สอบสวนระบุแหล่งกำเนิด ปรับปรุงระบบผลิตบำบัดน้ำ เชื่อมฐานข้อมูลสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ระยะยาว บูรณาการหน่วยงานที่เกี่ยวข้องฟื้นฟูและบริหารจัดการลุ่มน้ำ ควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษ พัฒนาระบบน้ำสะอาดชุมชน และติดตามผลกระทบสุขภาพระยะยาว เพื่อลดการสัมผัส และคุ้มครองสุขภาพประชาชน

วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 ณ ตึกภักดีบดินทร์ ทำเนียบรัฐบาล กรุงเทพมหานคร นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข พร้อมด้วย นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข นพ.ธิติ แสวงธรรม อธิบดีกรมอนามัย เข้ารายงานสถานการณ์ด้านการแพทย์และสาธารณสุข ในการประชุมกองบัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ (บกปภ.ช.) ร่วมกับนายกรัฐมนตรี และกระทรวงที่เกี่ยวข้อง เพื่อติดตามสถานการณ์และการแก้ไขปัญหาสารปนเปื้อนในแหล่งน้ำ โดย นายพัฒนากล่าวว่า จากการประชุมฯ นายกรัฐมนตรีได้สั่งการให้กระทรวงสาธารณสุขเป็นหน่วยงานหลักในการจัดชุดเจ้าหน้าที่ด้านสาธารณสุข เข้าตรวจสุขภาพประชาชนในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงพร้อมให้คำแนะนำประชาชนในการปฏิบัติตนให้ปลอดภัย ซึ่งที่ผ่านมากระทรวงสาธารณสุขได้ดำเนินการเฝ้าระวังสุขภาพประชาชนกลุ่มเสี่ยงจากการรับสัมผัสสารหนูในสิ่งแวดล้อม ในประชาชนที่ใช้น้ำในรัศมี 1 กิโลเมตร และผู้ประกอบอาชีพที่สัมผัสแหล่งน้ำ รวมถึงเข้าเก็บตัวอย่างการปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักมาอย่างต่อเนื่อง โดยผลการตรวจที่ จ.เชียงรายและเชียงใหม่ ตั้งแต่ปี 2568 ถึงล่าสุด ได้ตรวจน้ำไป 842 ตัวอย่าง อาหาร 507 ตัวอย่าง รวม 1,349 ตัวอย่าง ซึ่งผลตรวจส่วนใหญ่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

นายพัฒนากล่าวต่อว่า กระทรวงสาธารณสุขได้วางมาตรการจัดการสารปนเปื้อนโลหะหนักในแหล่งน้ำ เพื่อลดการสัมผัส และคุ้มครองสุขภาพประชาชน เป็น 3 ระยะ คือ ระยะสั้น (0-3 เดือน) ตั้งศูนย์ปฏิบัติการส่วนหน้า เร่งตรวจน้ำและอาหารในพื้นที่เสี่ยง จัดหาน้ำสะอาดให้ประชาชน คัดกรองกลุ่มเสี่ยงและสื่อสารเตือนภัย ระยะกลาง (3-12 เดือน) สอบสวนและระบุแหล่งกำเนิด พัฒนาระบบเฝ้าระวังและขึ้นทะเบียนกลุ่มเสี่ยง ปรับปรุงระบบผลิตและบำบัดน้ำ เชื่อมฐานข้อมูลสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ส่วนระยะยาว (1-5 ปี) บูรณาการความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการฟื้นฟูและบริหารจัดการลุ่มน้ำ ควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษ พัฒนาระบบน้ำสะอาดชุมชน และติดตามผลกระทบสุขภาพระยะยาว

ด้าน นพ.สมฤกษ์ กล่าววว่า กระทรวงสาธารณสุขได้เฝ้าระวังและติดตามผลกระทบต่อสุขภาพจากสารหนู ปัจจุบันยังไม่พบผู้ป่วยทั้งระยะเฉียบพลันและระยะเรื้อรัง อย่างไรก็ตาม ได้มอบหมายหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ เฝ้าระวังติดตามสุขภาพประชาชนในพื้นที่เสี่ยงอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลาไม่น้อยกว่า 5 ปี สำหรับอาการพิษเฉียบพลันหลังการได้รับสารหนูในระยะสั้น ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ท้องเสีย ส่วนผลกระทบเรื้อรังจากการสัมผัสสารหนูต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งทางกระทรวงสาธารณสุขได้ วางแผนการดำเนินการเฝ้าระวังในระยะยาว โดยพฤติกรรมและปัจจัยเสี่ยงที่อาจพบสารหนูในปัสสาวะ ได้แก่ จากการสัมผัสสารเคมีเกษตร การสูบบุหรี่หรือยาเส้น การใช้น้ำจากแหล่งน้ำเสี่ยง การบริโภคอาหาร ที่เป็น สัตว์หน้าดิน เช่น ปลาไหล ปูนา เป็นต้น