“ปัจจัยเชิงพาณิชย์” พลิกธุรกิจ–การตลาดเป็นพลังบวกต่อสุขภาพ มุ่งสร้างสุขภาวะที่เป็นธรรม ลด NCDs คนไทย CDoH ไม่ใช่เพียงการควบคุมธุรกิจที่กระทบสุขภาพ แต่คือการสร้างกติกาและแรงจูงใจใหม่ ให้ธุรกิจ เศรษฐกิจ และสุขภาพประชาชนเติบโตไปด้วยกัน”
ประเทศไทยผนึกกำลังภาครัฐ วิชาการ ภาคประชาสังคม และภาคธุรกิจ เปิดเวทีระดับชาติ NCDH2026 ผลักดันการจัดการ “ปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่กำหนดสุขภาพ” (Commercial Determinants of Health: CDoH) จากการมุ่งลดผลกระทบของสินค้า บริการ และการตลาดที่เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพ ไปสู่การสร้าง ระบบ กติกา และแรงจูงใจเชิงบวก ที่ทำให้ภาคธุรกิจมีส่วนร่วมผลิตสินค้า บริการ และสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ เพื่อให้ประชาชนมีทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพมากขึ้น ลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อ (NCDs) และนำไปสู่การมีชีวิตที่ยืนยาวอย่างมีสุขภาวะ
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) ร่วมกับภาคีเครือข่าย จัดการประชุมวิชาการระดับชาติว่าด้วยปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่กำหนดสุขภาพ ปี 2569 หรือ National Conference on Commercial Determinants of Health 2026: NCDH2026 ระหว่างวันที่ 5–7 ตุลาคม 2569 ณ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร ภายใต้แนวคิด “จากภูมิทัศน์สู่การกระทำ: การกำกับดูแลปัจจัยเชิงพาณิชย์เพื่อสุขภาวะที่เป็นธรรม” From Landscape to Action: Governing Commercial Determinants for Equitable Health in Thailand
หัวใจสำคัญของการประชุมครั้งนี้ คือการทำให้สังคมไทยมองเรื่อง CDoH มากกว่าการควบคุมสินค้าและธุรกิจที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ แต่ขยายไปสู่การออกแบบระบบเศรษฐกิจและสังคมที่ทำให้ “สุขภาพ” เป็นส่วนหนึ่งของการตัดสินใจทางธุรกิจ ตั้งแต่การผลิต การตลาด การโฆษณา การกำหนดราคา การเข้าถึงสินค้าและบริการ ตลอดจนการสร้างแรงจูงใจให้ภาคธุรกิจลงทุนและพัฒนาสินค้าและบริการที่เป็นผลดีต่อสุขภาพ
แนวทางดังกล่าวจึงครอบคลุมทั้ง การลดปัจจัยเชิงพาณิชย์ด้านลบ และการเพิ่มปัจจัยเชิงพาณิชย์ด้านบวก โดยใช้มาตรการทางกฎหมาย นโยบายสาธารณะ มาตรการทางการคลัง เศรษฐศาสตร์พฤติกรรม และแรงจูงใจเชิงบวก ควบคู่กับการคำนึงถึง ต้นทุนทางสุขภาพและต้นทุนทางสังคม ที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมทางเศรษฐกิจ เพื่อสร้างสมดุลระหว่าง “สุขภาพประชาชน–การเติบโตทางเศรษฐกิจ–ความรับผิดชอบของภาคธุรกิจ”
ประเด็น CDoH กำลังได้รับความสำคัญเพิ่มขึ้นในระดับนานาชาติ เนื่องจากโครงสร้างทางเศรษฐกิจ รูปแบบธุรกิจ เทคโนโลยีและการตลาดมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมและทางเลือกด้านสุขภาพของประชาชนอย่างกว้างขวาง การสร้างกติกาที่เหมาะสมจึงต้องดำเนินควบคู่ทั้ง การป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพและการสร้างแรงจูงใจให้ธุรกิจเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างสุขภาวะ
4 เป้าหมายสำคัญ จาก “องค์ความรู้” สู่ “นโยบายสาธารณะ”
การประชุม NCDH2026 มีเป้าหมายสำคัญ 4 ประการ คือ
1. สร้างฐานความรู้และหลักฐานเชิงประจักษ์
สังเคราะห์สถานการณ์ ผลกระทบ โครงสร้าง และกลไกธรรมาภิบาลด้านปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่กำหนดสุขภาพในบริบทประเทศไทย เพื่อสร้างความเข้าใจและฐานข้อมูลร่วมสำหรับการกำหนดนโยบาย
2. สร้างพื้นที่ความร่วมมือข้ามภาคส่วน
เชื่อมภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม ภาคธุรกิจ และเครือข่ายระหว่างประเทศ เพื่อร่วมกันค้นหาทางออกที่สร้างสมดุลระหว่างสุขภาพ เศรษฐกิจ และสังคม โดยเปิดพื้นที่ให้ภาคธุรกิจเป็น “หุ้นส่วนสร้างสุขภาวะ” ภายใต้กติกาที่โปร่งใสและเป็นธรรม
3. เปลี่ยนองค์ความรู้เป็นนโยบายผ่านสมัชชาสุขภาพ
นำองค์ความรู้และข้อเสนอจากการประชุมเข้าสู่ สมัชชาสุขภาพเฉพาะประเด็นว่าด้วยการจัดการปัจจัยเชิงพาณิชย์เพื่อสุขภาวะประชาชน วันที่ 7 ตุลาคม 2569 เพื่อสร้างฉันทามติร่วมของภาคส่วนต่าง ๆ และพัฒนาเป็นข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับเสนอต่อ คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (คสช.) และกลไกนโยบายที่เกี่ยวข้องต่อไป
4. เชื่อมบทเรียนประเทศไทยสู่เวทีโลก
สังเคราะห์กรณีศึกษา นวัตกรรม และแนวปฏิบัติที่ดีของประเทศไทย เพื่อเชื่อมโยงและนำเสนอสู่เวที Prince Mahidol Award Conference 2027 (PMAC2027) ในปี 2570 และร่วมผลักดันวาระ CDoH ในระดับนานาชาติ เป้าหมายปลายทาง: “ธุรกิจเติบโต–เศรษฐกิจเดินหน้า–ประชาชนสุขภาพดี”
ผลลัพธ์สำคัญของ NCDH2026 ไม่ได้หยุดอยู่ที่การประชุมวิชาการ แต่คือการสร้าง “กติกาสังคมใหม่” ที่ทุกภาคส่วนมีบทบาทร่วมกัน ตั้งแต่ภาครัฐที่ออกแบบนโยบายและกำกับดูแล ภาควิชาการที่สร้างหลักฐาน ภาคประชาสังคมที่สะท้อนผลกระทบและความต้องการของประชาชน ไปจนถึงภาคธุรกิจที่สามารถปรับผลิตภัณฑ์ บริการ การตลาด และโมเดลธุรกิจให้เอื้อต่อสุขภาพมากขึ้น
เป้าหมายสำคัญคือการทำให้ “ทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพ เป็นทางเลือกที่ง่าย เข้าถึงได้ และเป็นธรรม” พร้อมสร้างระบบแรงจูงใจให้การดำเนินธุรกิจที่สร้างผลดีต่อสุขภาพประชาชนได้รับการยอมรับและมีคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคม ขณะเดียวกันต้องมีกลไกจัดการกิจกรรมทางการค้าที่สร้างต้นทุนสุขภาพต่อประชาชนและประเทศอย่างเหมาะสม
หนึ่งในผลลัพธ์สำคัญของกระบวนการครั้งนี้ คือ ร่างมติสมัชชาสุขภาพเฉพาะประเด็นด้าน CDoH ที่ผ่านกระบวนการสร้างฉันทามติร่วม เพื่อนำไปสู่การขับเคลื่อนผ่านคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมนำองค์ความรู้และกรณีศึกษาของประเทศไทยเชื่อมโยงสู่ PMAC2027
ทั้งหมดนี้มีเป้าหมายปลายทางเดียวกัน คือ ลดอิทธิพลของปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่บั่นทอนสุขภาพ เพิ่มพลังของปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่สร้างสุขภาวะ และสร้างระบบเศรษฐกิจที่คำนึงถึงสุขภาพของประชาชน เพื่อให้คนไทยห่างไกลจากโรค NCDs มีชีวิตที่ยืนยาวอย่างมีคุณภาพ และลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพอย่างยั่งยืน