กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก จัดพิธีบวงสรวงและประดิษฐานพระรูป “กรมหลวงชุมพร เขตอุดมศักดิ์ หรือหมอพร” และ “พระยาพิศณุประสาทเวช หรือหมอคง” ณ สวนสมุนไพรเทวะเวสม์รมณีย์ เพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณและคุณูปการของสองปูชนียบุคคลผู้วางรากฐานการแพทย์แผนไทย พร้อมเดินหน้าพัฒนาพื้นที่ ให้เป็นทั้งอนุสรณ์สถาน แหล่งเรียนรู้ พิพิธภัณฑ์ และศูนย์บริการสุขภาพอย่างครบวงจร เชื่อมโยงองค์ความรู้ ภูมิปัญญาไทย สู่การต่อยอดด้านสุขภาพและเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน
วันที่ 19 สิงหาคม 2569 ที่ สวนสมุนไพรเทวะเวสม์รมณีย์ กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ดร.นพ.พงศธร พอกเพิ่มดี อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก พร้อมด้วย หม่อมราชวงศ์หญิง จิยากร อาภากร เสสะเวช ประธานมูลนิธิราชสกุลอาภากร ในพลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพร เขตอุดมศักดิ์ ตลอดจนคณะผู้บริหารและบุคลากรในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข ร่วมพิธีบวงสรวงและประดิษฐาน พระรูป พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ (หมอพร) และ พระยาพิศณุประสาทเวช (หมอคง) ณ สวนสมุนไพรเทวะเวสม์รมณีย์ เพื่อรำลึกถึง พระมหากรุณาธิคุณและคุณูปการ อันใหญ่หลวงที่มีต่อวงการแพทย์แผนไทย พร้อมเดินหน้าพัฒนาพื้นที่ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ พิพิธภัณฑ์ และศูนย์บริการด้านสุขภาพอย่างครบวงจร
ดร.นพ.พงศธร พอกเพิ่มดี อธิบดีกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก เปิดเผยว่า กรมการแพทย์แผนไทยฯ มีนโยบายในการก่อสร้างและปรับปรุงพื้นที่สวนสมุนไพรเทวะเวสม์รมณีย์ โดยเน้นการรักษาอัตลักษณ์ศิลปะสถาปัตยกรรมเรือนไทยประยุกต์ให้สอดคล้องกับอาคารพิพิธภัณฑ์การสาธารณสุขและการแพทย์ไทย และอาคารเรือนไทย (หมอคง) ที่มีอยู่เดิม โดยได้รับการสนับสนุนจาก รองศาสตราจารย์ ดร.ภิญโญ สุวรรณคีรี สถาปนิกและศิลปินแห่งชาติ เข้ามาช่วยสำรวจและให้แนวคิดการออกแบบ
การดำเนินงานในครั้งนี้ประกอบด้วย การก่อสร้าง “เรือนหมอพร” เพื่ออนุรักษ์ไว้เป็นอนุสรณ์สถานและพิพิธภัณฑ์การแพทย์แผนไทย รำลึกถึงพระองค์ท่านในฐานะแพทย์ผู้ทรงอุทิศพระองค์รักษาราษฎร นอกจากนี้ ยังมีการสร้าง “เรือนปรุงอาหารเป็นยา” ปรับปรุงศาลาแปดเหลี่ยม ศาลาริมน้ำ และปรับปรุงทางเดินในสวนสมุนไพร เพื่อรองรับการให้บริการ การสาธิต การส่งเสริมการใช้สมุนไพร ตลอดจนเป็นแหล่งศึกษาดูงานระดับประเทศ
ดร.นพ.พงศธร กล่าวเพิ่มเติมถึงความสำคัญของปูชนียบุคคลทั้งสองท่านว่า พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ “หมอพร” ทรงมีคุณูปการอย่างยิ่ง ทรงศึกษาตำรายาไทยและเปิดเรือนรักษาราษฎรโดยไม่คิดมูลค่า รวมถึงรวบรวม “ตำรายาหมอพร” ซึ่งล่าสุดทางมูลนิธิราชสกุลอาภากรฯ ได้มอบสมุดไทยดำโบราณอายุมากกว่า 300 ปี สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช จำนวน 2 เล่ม ได้แก่ “ตำรายาหมอพร เล่ม 1 พระคัมภีร์อติสารวรรค” (92 ตำรับ) และ “ตำราพระโอสถปราสาททอง” (67 ตำรับ) ให้แก่กรมการแพทย์แผนไทยฯโดยจะมีการถ่ายทอด ตรวจสอบ และพัฒนาเนื้อหาร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ เพื่อยกระดับเป็นตำรับยาของชาติ นำไปสู่การวิจัยและต่อยอดเชิงเศรษฐกิจต่อไป
ขณะที่ พระยาพิศณุประสาทเวช (หมอคง) ถือเป็นแพทย์หลวงและอาจารย์ใหญ่ผู้มีความสำคัญในสมัยรัชกาลที่ 5 ถึงรัชกาลที่ 6 โดยเป็นผู้จัดพิมพ์และชำระ “ตำราแพทยศาสตร์สงเคราะห์ ฉบับสมบูรณ์”เป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. 2450 รวมทั้งแต่งตำราสำคัญ เช่น เวชศึกษา และ แพทยาลังการ ซึ่งกลายเป็นตำรามาตรฐาน ที่กระทรวงสาธารณสุข ใช้รับรองและวางรากฐานการแพทย์แผนไทยมาจนถึงปัจจุบัน
ดร.นพ.พงศธร กล่าวในตอนท้ายว่า การประดิษฐานพระรูปและการปรับปรุงภูมิทัศน์ในครั้งนี้ จึงไม่เพียงแต่เป็นการเชิดชูเกียรติปรมาจารย์แห่งการแพทย์แผนไทย แต่ยังสร้างประโยชน์ด้านสุขภาพของประชาชน และการวิจัยพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ต่อไป