กรมประมงชูความสำเร็จ “กลุ่มเกษตรกรแปรรูปสัตว์น้ำจากการเพาะเลี้ยงบ้านสมสะอาด จังหวัดบึงกาฬ” สถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประเภทกลุ่มเกษตรกรแปรรูปสัตว์น้ำ ประจำปี พ.ศ. 2569 ต้นแบบการพัฒนาศูนย์ฯ เครือข่ายด้านการประมงสู่องค์กรชุมชนประมงท้องถิ่นที่เข้มแข็ง ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพิ่มมูลค่าผลผลิตสัตว์น้ำในชุมชน พร้อมยกระดับคุณภาพ มาตรฐาน และต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์หลากหลายรูปแบบ จำหน่ายทั้งทางออฟไลน์และออนไลน์เพื่อรองรับพฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่ สามารถสร้างงานสร้างอาชีพให้กับคนในชุมชน และตอบโจทย์การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน
นางฐิติพร หลาวประเสริฐ อธิบดีกรมประมง เปิดเผยว่า กรมประมงให้ความสำคัญกับการพัฒนาศักยภาพเกษตรกร ชาวประมง และผู้ประกอบการ เพื่อสร้างความเข้มแข็งในการประกอบอาชีพ ผ่านการสนับสนุนองค์ความรู้ทางวิชาการที่ครอบคลุมทั้งด้านการเพาะเลี้ยง การทำประมง และการแปรรูปสัตว์น้ำ ส่งเสริมการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีสมัยใหม่ พร้อมมุ่งยกระดับขีดความสามารถทางการแข่งขันของภาคการประมงไทยอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด Fisheries Connect for Sustainability และสนับสนุนนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อผลักดันให้เกษตรกรและกลุ่มเกษตรกรทั่วประเทศได้พัฒนาศักยภาพในการประกอบอาชีพจนสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน
ทั้งนี้ ผลจากการขับเคลื่อนนโยบายดังกล่าวได้ก่อให้เกิดต้นแบบความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรมในหลายพื้นที่ โดย “กลุ่มเกษตรกรแปรรูปสัตว์น้ำจากการเพาะเลี้ยงบ้านสมสะอาด จังหวัดบึงกาฬ” ถือเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่โดดเด่นและได้รับการคัดเลือกเป็นสถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ประเภทกลุ่มเกษตรกรแปรรูปสัตว์น้ำ ประจำปี พ.ศ. 2569 เนื่องจากมีการบริหารจัดการกลุ่มที่เข้มแข็งและมีความมุ่งมั่นในการพัฒนาอาชีพตั้งแต่การผลิต การแปรรูป และการตลาดแบบครบวงจร ผ่านการสนับสนุนของสำนักงานประมงจังหวัดบึงกาฬและศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดหนองคาย ตั้งแต่ปี 2564 โดยจัดตั้งเป็นศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร เครือข่ายด้านการประมง (ศพก.ประมง) เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และให้บริการด้านการประมงของชุมชนในการเพาะเลี้ยงปลาตะเพียน จากนั้นได้ส่งเสริมให้มีการพัฒนาเป็นกลุ่มแปรรูปปลาส้ม โดยใช้วัตถุดิบสัตว์น้ำคุณภาพตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่ดี (Good Aquaculture Practice; GAP) และขึ้นทะเบียนเป็นองค์กรชุมชนประมงท้องถิ่นด้านการแปรรูปสัตว์น้ำกับกรมประมง ในปี 2565 ต่อมาได้รับการสนับสนุนงบประมาณภายใต้โครงการสร้างความเข้มแข็งกลุ่มการผลิตด้านประมง ในปี 2566 และปี 2569 ปีละ 100,000 บาท สำหรับพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่มและปรับปรุงโรงเรือนแปรรูปสัตว์น้ำเพื่อยกระดับมาตรฐานสุขลักษณะการผลิต กระทั่งได้รับการขึ้นทะเบียนสถานประกอบการแปรรูปสัตว์น้ำและผ่านการรับรองมาตรฐาน GMP (Good Manufacturing Practice) จากกระทรวงสาธารณสุข รวมถึงสินค้าของกลุ่มผ่านการรับรองตามมาตรฐานประมงธงเขียวจากกรมประมง ได้รับคัดเลือกเป็นผลิตภัณฑ์ OTOP ของจังหวัดบึงกาฬ และผ่านการรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ปัจจุบันมีสมาชิกจำนวน 34 คน สามารถผลิตปลาส้มได้เดือนละ 400-600 กิโลกรัม สร้างอาชีพและรายได้ให้กับสมาชิกจนมีผลกำไรเติบโตจากหลักพันสู่หลักแสนบาทต่อปี
ด้าน นายสาคร เดชราช ประธานกลุ่มแปรรูปสัตว์น้ำจากการเพาะเลี้ยงบ้านสมสะอาด กล่าวเพิ่มเติมว่า จุดเริ่มต้นของการก่อตั้งกลุ่มเกิดขึ้นจากความตั้งใจของสมาชิกที่ต้องการแก้ไขปัญหาราคาสัตว์น้ำตกต่ำ เนื่องจากคนในชุมชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเพาะเลี้ยงปลาตะเพียน ทำให้มีปริมาณผลผลิตมากเกินความต้องการของตลาดโดยเฉพาะปลาตะเพียนขาว จึงรวมกลุ่มกันแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ปลาส้มปลาตะเพียนเพื่อเพิ่มมูลค่า โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นและวัตถุดิบคุณภาพจากในพื้นที่ ทั้งปลาตะเพียนปลอดสารเคมีจากเกษตรกรในชุมชน ข้าวเหนียวปลูกเอง และเกลือสินเธาว์ที่คัดสรรจากแหล่งผลิตในจังหวัดบึงกาฬ คลุกเคล้าให้เข้ากันและหมักไว้ตามสูตรเฉพาะดั้งเดิมที่สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น จนได้ปลาส้มที่มีรสชาติกลมกล่อม สะอาด และไม่มีกลิ่นคาว จากนั้นได้พัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เพื่อเพิ่มความหลากหลายของชนิดสินค้าและตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภค อาทิ ส้มปลาตะเพียนไข่ ส้มปลาห่อใบตอง ส้มปลาจีน ปลาส้มแผ่น น้ำพริกปลาส้ม ปลาร้า ปลาร้าไข่ รวมถึงหม่ำไส้ปลาและหม่ำไข่ปลาที่ใช้วัตถุดิบที่เหลือจากการแปรรูปปลาส้ม โดยจำหน่ายทางหน้าร้าน Fisherman Shop @ บึงกาฬ ร้าน OTOP Center บึงกาฬ และออกบูทตามงานต่าง ๆ นอกจากนี้ ยังจำหน่ายผ่านช่องทางออนไลน์เพื่อเพิ่มโอกาสการเข้าถึงสินค้าของผู้บริโภค ทางเฟสบุคเพจ “ปลาส้มบ้านสมสะอาด” ซึ่งสามารถสร้างอาชีพ สร้างรายได้ที่มั่นคง และยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ของสมาชิกและคนในชุมชนได้เป็นอย่างดี
นอกจากความสำเร็จด้านการผลิตและการตลาดแล้ว กลุ่มยังให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมด้วยการนำเศษปลาที่เหลือจากการแปรรูปไปผลิตเป็นปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพ สำหรับใช้ในกิจกรรมด้านการเกษตร ควบคู่กับการพัฒนาชุมชนอย่างมีส่วนร่วม โดยทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านการแปรรูปสัตว์น้ำให้แก่นักเรียน นักศึกษา และผู้ที่สนใจ รวมถึงเปิดโอกาสให้เยาวชนในพื้นที่เข้ามาเรียนรู้และลงมือฝึกปฏิบัติจริง ตั้งแต่กระบวนการผลิต การแปรรูป และการจำหน่ายสินค้าตามงานเทศกาลต่าง ๆ ซึ่งนอกจากจะช่วยสร้างรายได้เสริมแล้ว ยังเป็นการปลูกฝังทักษะการประกอบอาชีพ และสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นให้คงอยู่อย่างยั่งยืนอีกด้วย
อธิบดีกรมประมง กล่าวในตอนท้ายว่า…ความสำเร็จของ “กลุ่มเกษตรกรแปรรูปสัตว์น้ำจากการเพาะเลี้ยงบ้านสมสะอาด จังหวัดบึงกาฬ” นับเป็นภาพสะท้อนของการพัฒนาอาชีพประมงที่เชื่อมโยงการผลิต การแปรรูป และการตลาด สามารถเพิ่มมูลค่าทรัพยากรสัตว์น้ำในท้องถิ่น และสร้างรายได้หมุนเวียนสู่ชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม
โดยกรมประมงพร้อมเดินหน้าสนับสนุนการพัฒนาอาชีพของเกษตรกรและสถาบันเกษตรกรรายอื่น ๆ ทั่วประเทศอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านองค์ความรู้ เทคโนโลยี การยกระดับคุณภาพและมาตรฐาน เพื่อก้าวสู่การเป็นต้นแบบในการประกอบอาชีพภาคการประมงที่มีศักยภาพ และร่วมขับเคลื่อนภาคการประมงไทยให้เติบโตอย่างมั่นคงต่อไป